جنگیلاخ

who knows that dosent know ?

2011-08-16T06:55:00.008+04:30

چه کسی می داند که نمی داند
شعر امروز مثل تامل ام از روز جدا شده...
شعر امروز شین شیرنیش را به عر عربده تاخت زده...
شعر امروز در چه کسی می داند که نمی داند اطوار می دانم در آورده از بقچه ی ترس...
خنزرپنزر تفرعن و عر ِ عربده در ماغ ما می کشد با خراش حرف های باد هوا حرفهای باد هوایی که دود را چون دعایی کاتوره ای در کالبد کالمان می دمد...شعر امروز که خونین از دعوی حجم وسطح وفرع واصل به بکارتش می اندیشد که با هر باز گویی از دست می شود ومغ دمان بی پیرو پیرار از آتش سینه اش مهرگان گرفته اند...در این بداهه داغ بر پیشانی سپید بخت...در این بداهه داغ بر چشم خوابهایی که فراز ما از شعر کلام می تراشند وروایت وشکل...آنی که که شعر میان زندان حروف تنها آنی است از آوایی که نور می زند ومی شود...نور می زند وخیال سپیده را بر تنانه های نام آشکار می کند...آن نام که هر چه خون است برایش جوش می زند...آن نام که میان زندان حروف از هیچ می خواند بر هیچ وزهیچ می ماند در هیچ...

از مجموعه بداهه الانوار

سپندارمزگان ِ ما...مصادف یار

2011-02-10T22:52:00.004+03:30

همه
قرار است
روز تولد تو که نیستی را
برای من جشن بگیرند
و جای خالی بزرگ را
با غنچه های مشت
مزین کنند
می بینی چه جوانترم در این سال سی
به جو گندم ِ مو
و این پنج دانه اسفند وچهار قل
که قرص قلبم دیگر هلال نمی شود
حتی اگر این مخمل عریض وطویل شب را
بید نور آمدنت نزند
قلبم روشن است
که آمدن
مصدر گذشته وحال وآینده است

--------------------------
قسمتی از شعر سپندار مزگان ما...مصادف یار
با تاسف در این دیار حتی تحمل چند خط شعرهم گرانتر از تورم می آید برای عده ای...به سلامتی مخ لسان اینجا فیلتر شد

شهری که ری نشود ؛با دروغساز!

2010-12-27T17:05:00.001+03:30

شهری که خاطره هایش
میان دود
از یاد می رود
شهری که تاخت می خورد به ثـُم ِاثم های نیک
شهری که غسل می شود
به هزاران دل رکیک

شهری که شین فروخت
به کلاشی شرف
شهری که ها نداشت کسی دم زند به باز
شهری که نا نداشت کسی نی زند به ناز
شهری که ری نشد
به هزاران زیاده گاز
شهری که ری نشود
با دروغساز

شهری که قدمت گلدان راغه اش
گل پرورش نداد
جز شر که خاطره اش در لوای دود
لبخند می زدود
شهری که از پر پروازش آز ماند
در میم های هراسان ِ رگ زده
چون میم رد زده
یا میم سر زدارربوده به صد صده
از میم های زور
وآن میم بریده ز هر کجا
تا میم ِزار ِدل من که آن شهید
در کوزه ی یایش به خاک شد
چون مشته های بذز

تا سرزند شقایق خندان دردهاش
وین قبّه ی غبار
بشوید به راستی
با نام مردهاش

----------------------
پاره ای از شعر ری نشود با دروغساز

حصارک مرگ | برای بیژن الهی

2010-12-17T20:44:00.006+03:30

پس تو بودی
همان که از صنوبر قلب من
کلاف غروب را به گذشتن نظاره کرد و
لبالب از تهی
ریسه رفت نگاهم را
تا دور
پس تو
همان که در وسوسه
برای شعر از سلام گفتی
تا میان این غبار شهر گمت کنم
به دوازده چراغ معصوم
از هیبت تاق ِدود
پس تو...
که برای گشتنم
خود را مثل سنگ های خدا
بی نام کردی

الهی خوش باشی
به زخم آفتاب ِمرزن آباد ِبیجده نو
همان که صنوبر قلب مرا
از دوک ِ غروب
به گذشتن نظاره کرد
لبالب از تهی
الهی خوش باشد میان منیژه
با دوازده چراغ معصوم
از هیبت تاق ِدود
به جان ورود
----------------------------------------
بیژن الهی نهم آذرماه در سن 65 سالگی بر اثر عارضه‌ قلبی از دنیا رفت. او متولد 14 تیرماه سال 1324 از شاعران آوانگارد دهه‌ 40 و از شاعران «موج نو» بود. پیکر این شاعر، مترجم و نقاش 14 آذرماه در روستای بیجده‌نو مرزن‌آباد به خاک سپرده شد. او وصیت کرده بود که نامش روی سنگ قبرش نوشته نشود.

«ساحت جوانی» هانری میشو و «اشراق‌ها» آرتور رمبو و مجموعه ای از لورکا وتعدادی نوشته از اکتاویو پاز از جمله ترجمه‌های بی بدیل الهی هست

دورتر، سخت دورتر، يک فلس ِ من به زيرِ صليب افتاده ست

آيا روز است؟

از گرمای زياد، نقابهامان را برمی داريم. می رويم

به دور، به آنجا

زير ِ صليب، تخم مرغی نصف می کنيم و بهم می زنيم: به سلامتی

و مرگ، دره را، نفس زنان، نقره يی می سازد

دورتر، صفحه ی موسيقی، زير ِ صد ناخن مه گرفته ی زيبا می چرخد

و صدا، همان صداست

آيا روز است؟

بیژن الهی

می دانم مسخره است بزرگ داشت گرفتن و الهی نیازی ندارد به اینها که از گذشتن از همه چیز ماند ومی ماند...

تشییع فاحشه

2010-11-03T02:41:00.008+03:30

می برد
از این کنار به لب
سیگار وپُک
می زند
به انتهای من
گرمم و عرق می ریزدم
به خیابان ِ کف
بوق بوق که انا الحق بیا بالا تالا
به تشییع فاحشه آمده امت
بر پوست شهر
می برد
از لب ِ این کنار دل بر لبالب آن دور
می زند
به انتهای من تازیانه وبرگ ریحان
که ناموس
در جوار جوی حضرت مامور
تلو می خورد
به فنجان ِ ویسکی
که این تو بمیری از همان هاست و
دامنه دارد در آتش ِهنگفت جان ما
بوق بوق که اناالحق بیا با لا تا لات وپات
یارانه دارم بیست وسی چل پنجاه
قِران بیشتر
که سلطانم

به تشییع فاحشه آمده امت

بر پوست شهر

در این باران

2010-11-01T16:27:00.002+03:30

در این باران
که می زند باران
به یارم پاییز
از میله های خط چین زندان
گفتم ،گفتی ،گفت
که تهران
بر قاب خالی
شمایل اجبار می کشد

در این باران
که می زند باران و
قلب داغ مرا دو فنجان کرده
می گردم پی دودل که دودل نباشندو
سیر تا پیاز ماجرا را
از ترس
پس ِپستو خاک نکرده باشند
گفتند ،گفتید ،گفتیم
می گردم
پی ِ دو دل که دودل نباشند
زیر همین باران
که وقتی می بارد
همه جاتمیز می شود

-------------------------------
قسمتی از شعر زیر باران ِ تهران

از نو

2010-09-01T15:00:00.004+04:30

بر برج میلادت
ای مرگ
تور بلند عروس
می گریخت از گیره ي سمج
و باد باد باد
دندان به جانش
كشان كشان ِ نکیر ومنکر
سخن چین رهایی بود

از میان افق
به ميان مردم مي نگرم
از ميان مردم
به ميان افق

مگر باد باشی
تا به هیئت هوس در آیی
داماد بی منظر
بر برج میلادت
تور بلند عروس
كشان كشان ِ نکیر ومنکر
رقصان ِ افق

از میان افق
به ميان مردم مي نگرم
از ميان مردم
به ميان افق

-----------------------------------
بخوانید:1

ساختن ! در این معنی است که من همیشه فکر کرده‌ام که شاعر ِ امروز باید هنرمندِ امروز باشد. یعنی هم شاعر باشد هم آرتیست : در شعر شامه‌ای برای لغت، و در لغت شامه‌ای برای شعر باشد.یداله رویایی
http://royai.malakut.org/

تمام

2010-06-22T04:28:00.003+04:30

نَفس
از حبس می رهد
اگر حتا به مرگ
که رهایی شکل بیرونی زندان است

خرداد ِشعر ِ اردیبهشت

2010-06-12T20:49:00.004+04:30

تقدیم به تمام مردم

خرداد ِ شعر ِ اردیبهشت
میم میم راد
مجموعه شعر 1388-89
به کوشش ِباز نشر حوّا
لطفن برای دریافت کتاب ایمیل بزنید

سخت ترین عذاب

2010-05-21T13:58:00.003+04:30

چند روز پیش یکی از همسایه ها چند سبد پر از کتاب برای ما آورد وگفت دیگر به کارش نمی آید.همسایه ما شاعرو نقاش ساختمان است ولی به لطف روزگار وانجام وظیفه به ساختمان سازی رو آورده این روزها...در نگاه اول اکثر کتابها از همان کتابهای ایدئولوگ اول انقلاب بود از مطهری و سروش وشریعتی گرفته تا بهشتی و حجازی و طالقانی...بعد از کمی گشتن در سبد سوم کتابی جیبی از محمد نوری زاد با عنوان چرا قیام نمی کنی ؟ که آن زمان تقریبن هم سال حالای خودم بوده پیدا کردم...
غصه خوردم که در این خفقان گرفتاریم شنیده ام که متاسفانه موثق هم است محمد نوری زاد بر اثر شکنجه ضربه مغزی شده و در بینایی اش نیز اختلال ایجاد شده آن هم یحتمل به دلیل نامه چهارم...شک ندارم که اگر آوینی هم زنده بود حالا در بند انفرادی بود و علیه او سم پاشی می کردند این نامردان...حالا که اینها را می نویسم او روز چهارم اعتصاب غذا را پشت سر می گذارد و اعلام کرده با ادامه چنین شرایطی زنده نخواهد ماند...او به خاطر چهار نامه به 3 سال زندان و 50 ضربه شلاق محکوم شده اما سیل نامه های در راه را کدام قانون توان قضاوت خواهد داشت...
این پست تنها به احترام محمد نوری زاد و جعفر پناهی که او هم در اعتصاب است و تمام ِبه ناحق در بندان ِ سیاهی است.
در صفحه 46 کتاب از قول امام صادق (ع) نوشته شده :
سخت ترین عذاب در قیامت برای کسی است که دم از عدالت بزند و خلاف آن عمل کند .
چرا قیام نمی کنی؟
در ادامه داستان راستان
محمد نوری زاد
انتشارات یاسر

حراج

2010-05-16T22:48:00.005+04:30

آغاز حراج ِجسم و جان
هنگام زادن است
که شیون بودن
به شماره ی مرگ نفس نفس نفس

آغاز حراج جسم و جان
آنی که دستان تهی
به هیچ پر نخواهد شد
که چشمان از سو رفته به بی سو...

آنی که غرور ِ ماندگاری
چنان که عشقه ای
می تند تنانه بر ما

وما
به آبیاری حقارت خویش
غرّه

مرداد هزاروسیصدوسی و دو به جلال آل احمد

2010-05-11T18:05:00.005+04:30

مرداد هزاروسیصدوسی و دو

به جلال آل احمد
دوست جوان من

نامه ی سرگشاده ی شما را خواندم. اما نمی دانم چه زمانی بود و چه زمانی ست که جواب می دهم. در این ماه من پیر شده ام، عقلم را باخته ام و راه و رسم نوشتن را فراموش کرده ام. چیزی به عقلم نمی رسد که بگویم. رگهای من مثل موهای سر من دراز شده و بیرون از تن من نبضشان می زند. وقتی که پاهای من از طرفی دارند می روند، دستهای من در خانه مانده اند. نمی دانم شما در کجا هستید. به هر اندازه فکر می کنم که شما جلال آل احمد بوده و حالا به شکل کدخدا رستم درآمده اید، سر در نمی برم. این است که به شما جواب می دهم:

دوست جوان من، من شما را به هر لباس که در بیایید می شناسم. چرا خودتان را از من پنهان می دارید بوقلمونها را پیش انداخته می خواهید به من بگویید که کدخدا رستم هستید؟ ولی شما او نیستید، من می دانم شما جلال آل احمد هستید که به این صورت درآمده اید. از خیلی وقت پیش به هواداری ی شعرهای من برخاسته بودید. زمانی که من عقل داشتم و شعر می گفتم، حس می کردم که شما محرومیتهای مرا درک کرده فقط بهره ای را که شعر است و آن را در زندگی نتوانسته اند از دست من بگیرند، به جا آورده اید. من هم از شما کمال امتنان را داشتم. مسلم است در عالم هنردوستی وظیفه ست. وقتی که کسی از کسی حمایت می کند، آن کس مانع از حمایت او درباره ی خودش نمی شود.
اما من به بی نهایت پیر شده ام. اوضاع کواکب در این ماه به همین دلالت می کرد. هرچه سعی می کنم تمام سطور نامه ی شما را بخوانم، قادر نیستم. عینک را که به چشم می گذارم، مثل پیاله ی بلور بدلی در روی بینی من جدا شده در پیش روی من قرار می گیرد. مثل اینکه به من دهنکجی می کند می گوید حالا اگر می توانی بنویس. من با پس مانده های عقلهای پیشم است که شاید دارم می نویسم. هوای روزگار ما بد شده است. همه چیز عوض شده. جوانها هم با من به پیری رسیده اند. عقل از سرشان به در رفته است. می بینم در صحرای سوزانی هستیم. معلوم نیست شب است یا روز. خون از روی زمین به جای دود بلند می شود. مردم لخت و گرسنه اند. خود جوانها هم. چشمها در کاسه ی سر دو می زند. به آنها می گویید: اسلحه بردارید یکدیگر را هدف کنید. می گویند: جنگمان نمی آید. با همه بی عقلی می پرسند چرا؟ می گویید لااقل با هم کینه داشته باشید. از یک کار بی مایه هم دریغ دارند. اما وقتی که می گوییم با هم دوست و برادر و غمخوار هم باشید، می گویند حاضریم. تعجب است اینقدر از این حرف خوشحال می شوند که رقصشان می آید. هوای سرود خواندن به سرشان می زند. چیزهایی را می خواهند که شما می گویید نباید بخواهند. می خواهند راه چاره را پیدا کرده به خانه ی همسایه هاشان بروند ببینند آنها هم همینطور زندگی می کنند یا نه !
بیخودی نیست که من تعجب می کنم. من تمام عمرم به عجب عجب گفتن گذشت. از در و دیوار چیزهای عجیب و غریب می بارد. در شهرها شاگردها به استادشان درس می دهند. بیخود نیست افرای بلند قدی را که من به این قد و قامت رسانیده ام می گویند بوته ی فلفل است.
اما سی سال پیش هم همین حرفها را می زدم. به کلی همه چیز از یادم نرفته است. می دانید در آن زمان من عقل داشته، شعر می گفتم و در آن دنیا این حرفها را به شعر درمی آوردم. فکر می کردم چرا مردم به جان یکدیگر می افتند. تازه این فکر به سراغ بیدار کردن من نیامده است. دلیلش شعرهای فراوانی ست که دارم. به طوری که خود شما هم فکر می کردید و تازه و به زحمت اول جوانی شما بود و اول گل عقل شما که حالا دارد میوه ی پیوندی از رقم دیگری می دهد. به شما که عقلتان در سرتان است به اینها نصیحت کنید. مگر این همه نصایح که دیگران کرده اند برای اینکه مردم روبراه شوند، چیزی از کیسه ی آنها کم آمده است؟ اما مثل این که چیزی هست که شما می دانید و دیگران نمی دانند. مگر در عوالمی که شما زندگی می کنید، دانستن انحصاری ست برای خود شما؟ یا آنهایی که عقلشان به جاست، حسدشان پابرجاتر است؟
مردی که اصلن در کاسه ی سرش جای چشم نیست، متصل در پهلوی دست من می نشیند و به من می گوید تو غلط می گویی! من به او می گویم: تو عقل داری، اما انصاف نداری! بین من و این مرد متصل جر و بحث است. این مرد پای خود را از روی غیظ کنده بالای سرش می برد که بر من بزند. من فرار می کنم. در کمال بی عقلی ی خودم می فهمم چاقی ی زیاد مرض است و آدم را می ترکاند. نکند که عقل زیاد هم همینطور باشد و آدم را رو به خطر ببرد. درست به یادم نمی آید در کدام یک از کتابهای "اوژن سو" بود گویا که مطالبی را در وصف دیوانگان می خواندم. حس می کنم که دیوانگان عالم خوشی دارند. هرچه که دلشان می خواهد برایشان مهیاست. اما حالا فکر می کنم مگر همه ی آسیاها با آب می گردند؟ مگر ممکن است همه مثل شما فکر کنند؟ این چه اصراری ست که من دارم از آتش، یخ درست کنم.
شما دو شاخ تیز درآورده به من می دهید که به سرم نصب کرده، حمله کنم ! تعجب است از شما یا از من یا از کسی که در میان ما نیست. شاخ فقط علامت توانایی و بزرگی ست. خدایان ایلامی و سومری هم شاخ داشتند. اما خدایی و بزرگی این نیست که به جای اینکه به مصرف آفریدن برسد، به مصرف قطع نسل بندگان برسد. چطور است که علامت توانایی در زمان ما فقط اسباب خرابی ست! من نمی فهمم و عذر من خواسته ست. من عقل درستی ندارم. شما که این معما را سر و صورت داده اید، آن هم پیش روی من گذاشته می گویید بفهمم. اما من اینقدر در نتیجه ی سن و سال زیاد، خرفت و کودن شده ام که هرقدر شما استادی به خرج داده کشتن و کشته شدن را به من یاد بدهید، استادی ی شما به هدر رفته البته یاد نخواهم گرفت. خود شما هم لابد عمل این کار را بلد نیستید. این کار خیلی مشکل است. آدم به جای اینکه زندگی کند، زودتر می میرد. آدمهایی که عقلشان را در نتیجه ی صدمات فراوان زندگی از دست داده اند دارای حس مخصوصی می شوند که همین حس در آنها به منزله ی عقل است. عقلی که یک مورچه به کار می برد و او را از گرداب می راند، به مراتب در نزد امثال ما ترجیح دارد بر عقل فیلسوف عالیمقامی که با عقل و فلسفه اش خودش و مردم را به گرداب می اندازد.
من فکر می کنم که وقتی از پس و پیش به یک آدم هنرمند دستور می دهند، سلامت ذوقش را از دست می دهد. به یک آدم زنده هم وقتی زیاد سر و کله بزنند، حواسش پرت می شود. طرفین مشابه این قضیه به ما می فهماند حساب زندگی حساب جور با آن فکری نیست که ما داریم. زندگی و کار کردن آن نیست که تمام و تمام از روی فکر و دستورالعمل به وجود آمده است، بلکه نیرویی ست که این همه فکر و دستورالعمل از آن به وجود می آید و خود زندگی کردن اصل است. بنابراین چه بسا ممکن است که فکر ما به اشتباه برود. موازنه ی عقلانی ما در خصوص اشخاص و افکار آنها و سایر اشیا با تجربیات بعدی جور درنیامده محتاج به مرمت و تکمیل باشد و در راه عمل ما را به سهوی برخورد بدهد. حال آنکه قضیه ی حسی قضیه ی ساده تر و اصلی تر است. ممکن است بهتر و رساتر از قضایای عقلی واقع شده ما را به مقصود برساند. به من می گوید علت اینکه زنها گاهی روشن بین ترند این است. مردها با اجتهاد عقلی شان در خصوص قضیه ی واحدی که موضوع تشخیص هردو خصوص است چه بسا انحراف جسته، روشن بینی ی خود را منطقی و فلسفی ساخته، کور می کنند. اگر عقلم را از دست نداده بودم، الان به چه خوبی در این قضیه حل و فصل می کردم، افسوس نمی توانم. دستهای من بدون فرمان من می نویسند. به محض اینکه می خواهم بنویسم، خطها دوزده عوض می شوند. در عوض به واسطه ی آن حسی که دارم، ناراحتی ی من کمتر است. موقع مسالمت و مدافعه را از هم تشخیص می دهم. من نیستم. من برای خودم فکر نمی کنم. وقتی دیگران جنگشان نمی آید چه می شود کرد! این حقیقتی ست.
موارد دوستی و صلح و صفای من با دیگران شاداب تر است. پدران ما گفته اند: "دوستی بی جهت شنیده، اما دشمنی ی بی جهت نشنیده ایم"، می خواهم خلف الصدق آنها باشم. حالا که پیر شده ام و به جزین چیزی نمی فهمم، چه می شود کرد. حقیقتن ما را چه می شود؟ چه رسیده است، که این حس ناچیز را بهتر از آن عقل با همه چیز ندانیم که در دیگران اسباب معطلی و سرگردانی ست؟! من مانند عنکبوت وقوع طوفان را حس کرده، به تعمیر تارهای خود می پردازم. با همان عقل مخصوص خود وقتی که هوا طوفانی ست درهای اتاقم را می بندم. حس می کنم شکسته شدن در و پنجره ها و پر کردن گردوخاکها در اتاق ضرورت ندارد. ضروری تر از همه چیز زندگی کردن است، دلم به شاخه های نسترنی می سوزد که تازه گل سفید داده و سر به دیوار اتاق من گذاشته اند. می ترسم گلهای نسترن مرا توفان از بین ببرد. برای آنها فکر دیگر می کنم. تلاش من در زندگی که با هرگونه محرومیتها دست به گریبان بوده ام، این است. آیا نامه ی شما در خصوص تلاش من بود؟ آیا باید سطور را وارونه خواند تا معنی ی جداگانه بدهد؟ و شما می دانید هوش و حواس من وارونه شده است؟ با این همه مطالب عقلانی خودتان را به نام آدم پیر شده ای حرام کرده اید که هذیانهای او را تحویل بگیرید؟ یا در خصوص خودم فکر کرده اید که حرف می زنم و از کسی توقع دارم؟ شما که سینه تان از رنج مالامال بود و می گفتید "از رنجی که می بریم"، به عقلم نمی رسد چطور در زمان پیری ی من سینه را به کوره ی آتش و فولاد تبدیل کرده اید! ولی گمان نمی برم. دودهایش همه جا را گرفته، تاریک کرده و باز من گمان نمی برم. من از هیچکس گله مندی ندارم [کلمه ای جا افتاده] و ملامت دیدن عادت دارم. روی مهربان من به طرف همه است. حتا نسبت به کسانی که نسبت به من به خطا قضاوت می کنند. من فقط به حال آنها رقت می کنم. ثمره ی صبر جمیل من آن است که امیدوارم کسانی که روی زخم من درمانی نمی گذارند روی زخم خودشان درمان گذارده شود. اگر راجع به این حرفی داشته باشید باز به عقلم نمی رسد. امیدوارم خودتان باشید که این جواب را به شما می نویسم.

امیدوارم که پیر شوید مثل من که پیر شده ام. این بزرگترین دعایی ست که پیران در حق جوانان می توانند داشته باشند.

نیما یوشیج

نامه به جلال پاسخ به نامه ی سرگشاده ی تند و تیزی ست که جلال آل احمد با امضای کدخدا رستم در هفته نامه ی "نیروی سوم" شماره ی چهل و دو، سال اول، به تاریخ آدینه 29 خرداد 1332 خطاب به نیما نوشت:

"دوست پیرشده ام آقای نیما
چندی پیش پای اعلامیه ای که به عنوان دعوت برای تهیه ی مقدمات مسافرت به فستیوال بخارست منتشر شده بود، نام شما را نیز خواندم.
عده ای از استادان دانشگاه و مهندسها و دکترها نیز پای آن اعلامیه را امضا کرده بودند که من هرچه فکر کردم تا ببینم بین شما و آن عده ی سی چهل نفری امضاکنندگان آن ورقه، چه وجه شباهتی هست، به جایی نرسیده ام.
درمیان امضاکنندگان، گذشته از یک عده "آن دسته"ای که راه خودشان را می روند و حرجی بر آنان نیست، کسان دیگری هم هستند که نه می توان گفت "آن دسته"ای هستند و نه می توان گفت بچه ای هستند که به هر فریبی دل خوش بدارند و عنان کار خویش را به دیگری بسپارند. و شما نیز یکی از اینها هستید...

دوست پیر شده ام، آقای نیما!
از این نترسید که در دوران حیات قدرتان را نشناختند و در قبال شعرتان توطئه ی سکوت اختیار کردند و وحشت نداشته باشید از این که خیلی دیر کرده است، آنچه باید بیاید تا در پی این ترس و وحشت کودکانه دست در چنین خس و خاشاکی بزنید و حتا آنان را که به دفاع از شما برخاسته اند مجبور به سکوت کنید.
شاید گمان کرده اید که شعر شما سندی ست محدود به مدتی که اگر آن مدت سپری شد، سند از اعتبار ساقط می شود – هان؟
از این نترسید که گرد زمانه اثر شما را از چشم جاهلان و بی خبران بپوشاند. گوهرشناسان دست کم اینقدر مهارت دارند که این گرد و غبار را بزدایند..."

جلال آل احمد در مقاله ی مشهور "پیرمرد چشم ما بود"، با تاسف اشاره ای به این نامه نگاری دارد. نگاه کنید به مجله ی آرش، شماره ی 2، ویژه نامه ی نیما یوشیج، اسفند هزاروسیصدوچهل.

- برگرفته از کتاب "نامه های نیما یوشیج"، به کوشش سیروس طاهباز، نشر آبی، سال 1363 -

بیست و دو خرداد هزاروسیصدوبیست و دو به احسان طبری

2010-05-11T17:59:00.004+04:30

بیست و دو خرداد 1322

به احسان طبری

دوست عزیز من

مقدمه ی زیبایی را که بر اشعار من نوشته بودید خواندم.

قضاوتها و سلیقه ها هرکدام به نوبه ی خود خلاصه شده و با وضعی شیرین در آن به کار رفته بود. از آنچه در من هست و بر آن افزوده اید، از راه اطمینان و عقیده که به دوست خود دارید، برای روشن ساختن اشعار من، و از آنچه در من نیست و می باید وجود پیدا کند، یا نمی باید. اما نمی تواتم نگویم تا چه اندازه سپاسگزارم و شما تا چه اندازه اطمینان مرا نسبت به قضاوت خود جلب کرده اید درباره ی آنچه سود و زیان آن به دیگران مربوط تر است تا به خود من. چون من قسمت عمده ی عمر خود را گذرانده ام و مقصودی ندارم. اینک مشقت زندگی و فرسودگی از آن مرا عاشق وار به گوشه ی خلوت خود بیشتر می کشاند، همچنین سرگرمی دایمی با کار. روزی نمی گذرد که به فکر نقشه ی طولانی خود نباشم و حقیقتن باقی ی زندگی را برای انجام آن برآورد نکنم.

من دیگر به کار این می خورم که میوه بدهم. اگر بتوانم. نه اینکه قامت سخت و سقط خود را راست بدارم، به طوری که همه کسی بپسندد. اما آنچه را که نه من و نه شما، بلکه هیچکدام، نمی توانیم با کمال وضوح پیشبینی کنیم قضاوتی ست از روی یقین و نهایت دقت درباره ی آنچه ادبیات ما رنگ تازه ای می گیرد. بیرون از هرگونه خودخواهی، درباره ی نقیصه ای که حتمن در اشعار دوست شما هست و رمزی که خود شما در آن خواهید جست.

من فکر می کنم: آیا آنها که به جای ما خواهند بود چه خواهند گفت؟ آنها نتیجه ی هزاران قضاوت گوناگون نخواهند بود؟ آنچه اکنون ما نیستیم و برای خود ممکن است باشیم. و حتمن شما هم همین فکر را می کنید؛ زیرا ما قبلن دانسته ایم که هرچه از جمع می آید، و بنابراین غربال به دست دارد از عقب کاروان. خیلی مدتها پس از این، در طول مدت زمانی که ما نمی توانیم با حدس خود آن را محدود بداریم. اما مسلمن می توانیم به راهی که آنها ناچار از آن خواهند گذشت، نزدیک شده باشیم.

آیا پیکره ی نوین اشعار ما رابطی بیش نیست؟ همچنین نه تقلیدی بیشتر؟ یا در آن نیروی ایجادی به کار رفته؟ آیا ساختمانی ست که رو به کمال خود می رود یا آغاز می کند؟

در صورت نخست - چه چیز آن را نقیصه دار می سازد؟ من از خود بارها این را می پرسم: آیا شکل؟ آیا طرزکار؟ آیا معنی؟ آیا تصور این نقیصه، مبهم و حاصل از پیوستگی با سنتهای پوسیده در ادبیات نیست؟ میزانی که با آن سنجیده می شود از روی دقت شناخته شده؟

در صورت دوم - اگر آغاز می کند و باز می کوشد که آن را با کمال خود پیوسته دارد، آیا نمونه ای از این کمال را می شناسد؟ خود را با کدام روشنی می سنجد که در جهان هنر وجود دارد، تا جلوه ی آن را بگیرد؟
درصورتی که نمی سنجد و نباید بسنجد، بی هیچ تشویش، از آنجا که عادت من است به هرکس که این حرف را در پیش روی من به زبان بیاورد خواهم گفت: "نمی سنجد و روزی هم نخواهد آمد که بسنجد." اما کی می تواند انکار کند که پیکر هنرهای دنیایی در زیر جلوه ی زیورهای تازه نمی درخشد؟ زیرا ما در برابر فکرهای گوناگون زمان خود و زاده ی تکاملهای زیاد و پی در پی به سر می بریم. در دنباله ی حاصل زحمت و کار دیگران و چقدر شخصیت های شناخته شده و ساخته و پرداخته های آنها. ما ممکن است همه چیز را به هم مخلوط کرده و بپذیریم. و به همین واسطه، به عقیده ی من، دوره ی ما نباید با دوره ی "ژوکوفسکی" و همکارهای او یا با قرن هفدهم و دوره ی رمانتیسم در فرانسه برابر گذارده شود.

به عکس در صورتیکه می سنجد، و نمونه های دلپذیر در برابر دارد - و بسیارند این نمونه ها - برای شما از یک کار کوچک حرف خواهم زد. چرا مدتهای آنقدر طولانی در انتظار تا اینکه جوجه ای زبان بسته، پرنده ای زیبا شده و به آهنگ دلکش بخواند؟

نکته ای که بدون کمال تعجب را برای من فراهم آورد این بود. ولی بعد دریافتم از کجا این فکر در شما، که به روش فکری خودتان فکر می کنید، رخنه کرده است. بدون آنکه خود متوجه باشید آنها از موافقت با فکر ما درآمده، به دست خود ما نقشه ی تزلزلی است که می کشند. چون نمی توانند اجاق خود را روشن بدارند می گویند "ستاره های آسمان هم روشن نیستند". و حال آنکه با همان عقیده به تکامل تدریجی، به واقعیت بر خلاف این می رسیم: دیگران با وضعیت به وجود آمده، و در هر وضعیت، هنر آنها هم رنگ و زیب تازه گرفته، مثل همه چیز آنها. در صورتیکه برای ما به عکس بوده.

ما از وضعیت به جلوتر پا به عرصه ی وجود گذاشته ایم. در عوض در برابر چقدر جلوه و تابناکی محصولهای فراوان تر هنر و زیبانیی های گوناگون آن. به این جهت پیش از آنکه نیروی زندگی ما کمک کند، نیروی دماغی ماست که کمک می کند، نیروی دماغی ماست که کار خود را انجام می دهد. و چنین به نظر می آید که ما چیزی از وضعیت گرفته ایم و همین ما را به اشتباه می اندازد، در حالتی که این نیست.

پیش از همه چیز با کمال وضوح می بینیم که روابط از جنسی دیگرند. "برای پیشینیان وضعیت، و برای ما منابع هنری ست"، از این گذشته فعالیتها یکسان نیستند. نسبت به پیشینیان، ما به فعالیت کمتر نیازمندیم، همچنین به زمان کمتر.

هرچند شتاب و بی حوصلگی در هنر روا نیست و هرکاری زمان می خواهد. این زمان که آنها می گویند، و در آن تعصب می ورزند، به جز آن و مربوط به دوره های تکامل در عالم هنر است. این زمان، فاصله را می رساند و آن را حتمن با روابط خود باید در نظر گرفت. شما به اندک اشاره درخواهید یافت وقتی که فعالیت دماغی خود را با روابط آن در نظر می گیریم، می بینیم این نمونه ها که در عالم هنر امروز وجود دارد، کیفیت هایی هستند که بدون تردید کمیتها را مختصر می دارند.

به این معنی : وقتی که ما ساخته و پرداخته ی پیشینیان را می پذیریم با ملاحظه و تجربه ی فراوانی که آنها نیازمند بوده اند، خود را نیازمند نخواهیم دید. درواقع همه ی آن کارها که در هنر لازم می آید "رفع زشتیها، جمع آوری زیباییها و به حد اعلا رساندن کار" در زمانی کوتاه صورت می گیرد. ملاحظه و تجربه ای که برای ما باقی می ماند در کار ما و در پیش خودمان است که چگونه آن را مرمت کرده جلوه ای که هنر خواهان است، و ما از هنر خود می خواهیم، به آن بدهیم. این است که از فعالیت دماغی کاسته و می بینیم نسبت به این کاهش، از اندازه ی کار و نسبت به اندازه ی کار، از اندازه ی زمان کاسته است.

از طرف دیگر نسبت به انجام کار در زمان کمتر، طبعن بر سرعت کار افزوده، همچنین هر قدر این کار زمان درخواست کند به حسب نیروی دماغی ما، و شوری که ما را به کار برانگیخته است، تفاوت می یابد و از این راه به زمان تقریبی خیلی کمتر می رسیم. به مراتب نزدیکتر از زمانی که فاصله بین "بوحفص" و "حافظ" است - اگر بتوانیم این دو تن را با هم بسنجیم.

یقین داشته باشید، دوست من، همه ی اینها در موضوع هنر، قبول کردنی ست. هنر با اساسی جدا از علم و اخلاق ما، هرچند هریک در آن موثرند، می کوشد تا زیبایی خود را به دست بیاورد. پس از آنچه را که در ما و طبیعت زندگی وجود دارد با خود بسازد. چیزی که در پی شکل و ساختمان می رود و زاده ی بلافصل هیچگونه وضعیتی شناخته نمی شود، هنر است.

این حقیقتی ست که در باره ی هوش آدمی بیشتر صدق پیدا می کند، تا درباره ی عوض کردن زندگی. زیرا در هوش انسانی و کار دماغی او شتابی ست که در عمل او نیست.

اسباب عمل باید به زحمت فراهم شود. و خیلی با تدریج و پررنج تر. و حال آنکه اسباب ذوق و هوش، همان ذوق و هوش است. تا در کجا و کدام زمان و به نیروی کدام زنده.

هنر را ظاهری ست ساده اما باطنی پیچیده و مرموز. با هر هستی دقیقه ای ست و با هر دقیقه نیرویی خاص برای فهم، آنچه در هنر اساس زیبایی ست همان راستی و حقیقت است.

عمده این است که چگونه کار می کنیم؟ با کدام رابطه؟ و چقدر مدت برای این کار گذارده شده، و از چه راه می آزماییم؟ پس از آن نیروی ایجاد ما هم دیر یا زود با آن شناخته می شود.

اما حقیقت امر این است: هرکدام از این پرسشها چه بسا به خودخواهی من مربوط بود. "هنگامی که در پس پرده از من صحبت است" و من فکر خود را در خصوص آن به زحمت نیانداخته، وقت کار و وظیفه ی اصلی را در میان ساعات طولانی این گونه برخورد یا انجام وظیفه، مستهلک نمی دارم. بلکه به گوشه ی دنج خود که فقط شیطان هوش من، و دلی که از آن من نیست، در آنجا راه دارد، شتافته به کار خود می پردازم.

فقط با خودم می گویم "شرم نمی آوری از این حرفهای سبک و کودکانه؟" آیا تو می کوشی که زبانزد مرده ها باشی تا اگر استخوان سرد خود را، که بوی هزار سال مرگ می دهد، به هم چسبانده و از پشت پنجره ی تو می گذرند – نگاه یخ کرده ی خود را به دیوار تو بیندازند؟ آیا تو شعر خود را جز در مطبخی به دست دوستی از آن خود خواهی داد؟ یا به روزنامه ها و مجله ها می فرستی تا قضاوت مردم را در خصوص چیزی که نمی دانند بسنجی؟ آیا تو شیادی بیش نیستی که به خلوت خود پناه برده – یا حقیقتی در تو هست و راست است که می گویی او روزی به زبان خواهد آمد؟

باور کنید، دوست من، هرچند که من، در کوه ها و جنگلها و در میان زورآزمایان و غارتگران بزرگ شده، و طبعن آشفته و بی اطاعت بارآمده ام، این حقیقتی ست که در برابر آن سر تسلیم فرو می آورم.

راست تر و با حقیقت تر از این در نزد من، کار است و نیروی کار و حوصله ی فراوان در آن و اندازه ی کار و تشخیص راههای آن، در حالتی که خود را در برابر آن نباخته ام:

کم خواندن، چون هرچیز را به طور طبیعی و دلچسب در راه عمل باید به دست آورد.

زیاد به ملاحظه در جوانب کار و آنچه که خوانده شده است، پرداختن.

زیاد فکر کردن و با نظر عیب جویی دیدن در خود و دیگران. و چقدر ساعات دراز را اینگونه گذرانیدن. ساعات دراز یادآوردن آن ساعات به کار رفته را که در نظر مرد کفایت و زیبایی خود را از دست می دهند.

کاوش درباره ی آنچه انجام گرفته. کاوشی پر از شک و تردید که هنر را وسیع تر جلوه می دهد – و اگر روشنی این بر مرد آشکار شود آن را به زور خودخواهی در تاریکی خود پوشیده نمی دارد.

و بسا نکته های دیگر، تا اینکه همه چیز به اندیشه، و همه ی اندیشه ها به اندیشه ی کار بدل شود، در تمام اوقات کار.

ساعات از دست رفته را هم که به ملالت و شنیدن حرفهای بی فایده با مردمان لاابالی و جروبحث ببا آنها گذاشته است با استغفار و شرمساری باید تلافی کرد. البته برای هرکس ضعفی در زندگی هست. باید آن را دریافت و به گوشه ی خلوت خود آمد و با صدای بلند خود را به باد ملامت گرفت و خجل شد از آنکه همیشه با انسان و در درون انسان به سر می برد تا آنکه او هم شکوه و متانت خود را از سخن انسان دریغ ندارد.

با کمال خوشوقتی از اینگونه ساعات در زندگانی دوست شما بسیار کم است. دوست شما نیما یوشیج – که در گوشه ی شهر مردگان به سر می برد – در خلوتگاه خود آن جانورها را، که در دایره ی تنگ زندگی خود غوطه می خورند، در برابر چشم چیده و از آنها – تا اینکه در تقوای او خللی راه نیابد – نفرت می کند. چه بسا از جا برخاسته فریاد برمی آورد و همسایگان خود را در دل شب، که هنگام فهم اسرار است، بیدار می دارد. او متاسفانه درد تلخ اینگونه برخوردهای نابجا را، حتا در اشعار خود، می بیند. اما در تمام احوال رشته ی کار خود را از دست نداده، زود آن را درمی یابد، و با افسونی، که ریاضت او را به او می دهد، به خواب می رود.

پیش از هرکار، خوشوقتی او در این است که در راه طلب خود می کوشد و مهمی را در آن به انجام می رساند. هیچ مهمی هم مقدم بر این نمی شود که آدمیزاد نه کم از حیوانات باشد، که در سوراخ خود می توانند مدتهای زیادی بیاسایند. یا حشرات، که برای آنها ممکن است به خواب زمستانی خود فرو رفته باشند. چون او اینطور است، می کاود راه خود را. آنکه در کار خود بیشتر به مرمت خود می پردازد تا به مرمت دیگران، اوست. آنکه چنان به هنرش پیوسته است که بین او و هنرش جدایی نیست، باز اوست و دوست می دارد برای منظوری این را برای دوست خود گفته باشد.

اما کی شمعی افروخته به دست ما می دهد تا اینکه راه ما را به پیش پای ما روشن بدارد و ما را به تاریکی، که خود در آن است، رهنمون نباشد؟ بیش از هرکس برای شما می خواستم گفته باشم اوست که شک می آورد. من نمی خواهم به شما کمک کنم برای دیدن آن، خودتان می بینید، با کمک در راهی که اساس آن مربوط به خود من است و آتش من آن را روشن داشته است.

بیش از من شما تصدیق می کنید که ما در قبرستانی بیش زندگی نمی کنیم. در میان چقدر استعدادهای سوخته و جهنمی و ذوقهای کور و با تاریکی سرشته و ترسو و عذاب دوست. همه چیز بوی استخوان و کفن گرفته است. همه چیز خیال شکست و مرگ را به یاد می آورد. این چهره ی معرفت نارس ماست وقتی که مردمان سرشناس را می ستایند – خیال می کنند راه خود را یافته اند. اما در زیر سنگینی ی زنجیرهای خودشان غلت می زنند و به زودی به شما معلوم می دارند اگر از زنده ای حرفی به میان می آورند و هنر او را به دیده ی تحسین نگاه می کنند، با چشم دیگران در آن دیده اند، زیرا خودشان نمی خواهند راه او را در پیش بگیرند، به اندازه ای که می توانند، و این کار برای منظوری دیگر بوده است.

وقتی که به عکس قطعه ای از اشعار شما را به دست گرفتند – و هنوز شما در جهان آوازه ای ندارید – شهوات خود را به مانند دیگ عفونت به جوش درآورده آنهایی که سرشناس هستند، در برابر شما مانندناپذیر جلوه می دهند. همانطور که سابق بر این قدمای خود را برای همین منظور دیواری تکان نخوردنی می شناختند و بعد به ختم استعداد و ذوق کور خود نظر انداخته، آنها را در کار خود خاتم هنر یا علم لقب می دادند. جز اینکه اکنون به مناسبت زمان، آنها که هیچ چیز خود را عوض نمی کنند، رنگ و آرایش این موضوع را عوض کرده اند.

چنانکه گفتم دست به دامن تکامل تدریجی و زمانهای طولانی زده دلیلی برای نقیصه ای که ممکن است در شعر شما یافت بشود نخواهند جست جز اینکه برای تسکین آتش زبانه ی خود بگویند: "زمان طولانی می خواهد" یا "لفظ ها سست هستند" – سست تر از هوش آنها؟ یا "این تقلیدی از آن است"، "این آن نمی شود" بدون اینکه آنی را بشناسند و مانند اینها. هرچیز که نشدنی ست و قبرستانی را جلوه می دهد. به یک حساب رقت انگیز و کودکانه باید گوش داد – حتا نمی گویم احمقانه. اما شبها را آرایش می دهند تا بلکه شما را سست و سرگردان بدارند، یا جرقه ای را ستاره ای جلوه سازد، یا پاره ی استخوانی بدست آورده آن را به روی استخوانهای پوسیده ی خود بچسبانند. پس از آن در دماغ تنگ آنها هرچیز بیش از پیش مردن آغاز کرده، مثل اینکه ویرانی را از پی کنده اید و اکنون آن ویرانه فرو می ریزد. یا سررشته ی نکبتی گم کرده را به دست آورده، می شتابند، به خیالی که شما می خواهید از دست آنها بگیرید. به هیچ صدایی رو به شما نیاورده، آرامگاه شبهایی چنان وحشتناک هستند که گویا هیچوقت صبحی در پایان آن به خنده درنخواهد آمد. در همین آرامگاه خودشان و در میان جروبحثهای بی اساس و زنانه و لودگیهای طولانی، که طبع سرد و شکست خورده ی آنها را می شناساند، عمر خود را به سر برده مثل مار به روی گنج، که از آن بهره نمی برد، زنگوله به ست گرفته بالای سر برده آن را می نوازند. معلوم نیست برای چه و نمی دانند در این دوران زندگی جویای چه هستند و چه چیز را به پاس آن حقن لازم است خواستار باشند و این چه رقص بی مزه ای ست که در تاریکی ادامه می دهند؟ نه آینده ای وسیع در چشم آنها، نه فکر اینکه در پس دیوار ممکن است زنده ای باشد. چون تمام نظرشان به همین زندگی چندروزه و شهوات آن، در محوطه ی تنگ و تاریک خودشان است. می میرند و از آنجاکه رغبت زنده شدن ندارند، تکان نمی خورند. مثل خیکهای سر به مهر، مثل گوسفندهایی که رو به مسلخ می برند؛ در پی هیچ گونه وسیله ای نمی روند و نمی خواهند بروند و برای نرفتن دلیلها دارند. زیرا شور و دردی در آنها نیست و وسیله ای نمی خواهند برای ابراز آن. تا آنکه بهترین آن را جسته و رجحان داده باشند. بلکه سالهای دراز به شهوت کثیف خود بهایم وار و بی قیدانه پرداخته، ساعتی خود را به مردمانی که رنج می برند و از آنچه در اطراف خود می بینند به زحمت اند، رسانیده می خواهند در خصوص هنر صحبت بدارند!

دوست عزیز من! و بسیار عزیز از این که استعداد دارید و می خواهید به رویه ی نوین شعر گفته باشید. کی عمر خود را به هنر خود فروخته؟ با کدام نیرو؟ با کدام بینایی در کار هنر؟ تا اینکه شما بگویید: این ورقه ی شعر را بخوانید و لطفن بگویید هرچه به نظرتان می رسد؟

هرچند قبول طبع عامه هم موضوعی ست، و چه بسا تواناترین هنرمندان به آن کار خود را می آزمایند، اما هرکدام از اینها موضوع دیگر است و همه چیز را با این رویه نمی توان ساخت. تصدیق می کنید ما در پی کامل تری می رویم و تشنه ی جامی گواراتریم. کی می تواند ساقی باشد و ببیند راه کمال ما را، و کی ممکن است با زیبایی ی زیورهای به دست نیامده ما را آرایش بدهد، و حال آنکه مردمک چشمهای کور خودشان در دو طرف بینی شان آویزان است! یا همانطور که گفته ام چشمهای دیگران را در کاسه ی سر خود گذارده و با آن نگاه می کنند.

بالفرض هم که ممکن بود و دل می تپید که به طرف او پرواز کند و هدف مرغ زیبایی بود به روی شاخسار. آیا نه هرکس راه خود را می آورد؟ آیا این روشنی که در کمال قناعت و قبول با دست دیگران راه ما را پیش پای ما می گذارد، برای هنر ما زیان آور نیست؟ و به عکس آنچه مشکل به دست می آید، مشکل از دست بیرون نمی رود؟ همچنین عمیق تر شناخته نمی شود؟ جز این اگر باشد فکر نیست که ابتکار شده و نه آن چیزی ست که گریبان ما را به سبب خودخواهی که داریم از دست دیگران خلاص کند. مثل معروف است: "باد آورده را باد می برد" روشن تر دلیل آن این است که از ما نیست. در این صورت این هستی ست که به زبان می آید و درون خود را آشکار می سازد، نه زبانی ماهر و استادانه که به هستی پرداخته و بگوید: "این است درون او" و بهتر به ثبوت برساند. این حقیقتی ست که ما را به طرف مسلمی می برد و خیلی باید توانست به هنر خود اخلاص داشت و جدا بود از خودخواهیهای بی جا، که هست و چیزهای بی فایده، که ما را می فریبد، تا اینکه بتوان به آن نزدیک شد.

نه من، نه شما، هر کارگر کهنه کار و توانا در کار هنر که خیال کند روزی راه خاص او را به او نشان می دهند، و توصیه و تحمیلی در کاری غیر مشترک از دیگران خواهد دید، ناچار به خود این را یادآور می شود. این نکته برای ما دیدنی ست و حس کردنی، نه کاویدنی. اگر به سرشت خود مالامال از رموزی که حتا خود ما نمی شناسیم و اندک اندک بر ما آشکار می شود، نظر می انداختیم و می دیدیم با چه اشتهایی، خودسرانه و بیرون از اختیار ما، هنر را به سوی خود می طلبد یک احتیاط ناشی از شک را هم درباره ی چیزی که روزی به یقین خواهد پیوست می دیدیم که به جای خود وجود دارد.

به عقیده ی مسلم دوست شما، این شک و احتیاط خواهد بود که روزی راه ما را در پیش پای ما می گذارد. ما را از تسلیم و شکست و یاس و کم جراتی، و چون راه خود را یافته ایم، از سرگردانی حفظ می کند. همچنین جایگاه مطمئن برای ریشه دوانیدن آن درخت برومند شخصیتی به شمار خواهد رفت که روزی درباره ی میوه های آن سودهایی خواهند شمرد، که اکنون ما واقف بر آن نیستیم. زیرا هنر رشته ای طولانی ست، مثل زندگی خود انسان در روی زمین. چون از زندگی او جدا شده و به زندگی او بازمی گردد. آنکه با هنر مشغول است با زندگی مشغول است، پس از آن نه تنها زندگی روشن و همه چیز آن هویداست و هنری که زاده ی آن ست به همچنین، بلکه مثل این است که به گشودن طلسمی پرداخته. در هر قدم او راهی ست که خود او، آن را به دلپسند خود، در پیش گرفته و می کوشد که بیشتر آن را بر وفق میل خود بدارد. دم به دم فکر می کند "راهی بسیار گریزان و لغزنده در پیش دارم. هیچکس با آن آشنا نیست. چه کنم از آن جدا نشوم؟" این صدای درونی اوست، ولو اینکه به زبان نیاورد. با خود حرف می زند: "من در ذوق و سلیقه ی خود تنها شده ام. هرکس برخلاف میل من نشانی می دهد. من باید از خودم بجویم، نه از دیگران. با کمال بی فرصتی اینک مرگ فرا می رسد، من باید تمام وقت خود را به مصرف این کار برسانم." همچنین می گوید: "نمی توان مثل مرده خود را تسلیم داشت. یا به مانند تخته ی مرده شوخانه به دست مرده شو تا اینکه مرده ها را به روی آن شستشو بدهند و همین که درخور قامت آنها نبود، تخته ای بر آن اضافه کنند." هیچوقت دنیا را با این رویه به جایی نرسیده است.

نیما یوشیج می گوید: پیش از این و خیلی پیش از اینها، سالها و ماهها می گذشت، به سرعتی که گویا زمان بی مهابا را با تازیانه تعقیب کرده اند و ما به ذوق و هنر خود تسلیم شده و سر به پیمان او درآورده بودیم. مثل اینکه هر دقیقه بین ما و دیگران جدایی بیشتر است و هنر، هستی ی صفایافته تری را می طلبد. اگر به جز این باشد تامل نکنید که آن برای هنر است یا نیست. هستی معین، راه معین می جوید و آنچه معین نیست، نشان روزی ست برای زوال و خرابی. در این شکی نداشته باشید. ساعتی که می گذرد و درخشیدن صبح را مژده می آورد با خود ماست و نیروی ما که از عین حیات مادی به وجود آمده و با ما به حیات مادی بازگشت می کند. در حالتی که به جلوه و زیبایی هرچیز افزوده و ماده ی حیات ما را با معنویت خود، که ظاهر آن هنر است، پیوند می دهد. مثل اینکه ما سرچشمه ای بی پایان هستیم. نیروی ما می کوشد به طرف آن نهایتی که با او نیست، و می خواهد آن را پیدا کند. در همین نهایت است آینده ی ما و، دور از دستبرد دیگران، این آینده یکی از خواص حرکت خود ماست که با آن نهایت تماس خواهد گرفت، برای نهایت دیگر. نقطه ای ست که روزی مشخص می شود و چیزی به جز این نیست. و چون ما در حرکتیم او هم در حرکت است، فقط حاصل این حرکت ممکن است چیزی جز روشنی، و ممکن است به جز تاریکی، چیزی نباشد. در آن متاسفانه نه نیروی ایجادی، نه ابتکاری، نه شخصیتی سودمند و همه ی آن سقوط. مثل اینکه جسد اسب مرده ای را از که به زیر غلتانیده اند و روزی می آید که بقایای استخوانهای او هم به ته دره سقوط می کند، یا به عکس بسته به این است که این حرکت تا چه اندازه مسلم و به حال طبیعی انجام بگیرد. یعنی از روی حقیقتی که مثمر ثمر است، و این حقیقت خود ماییم. در بین تمام حقیقتها که انسان نسبت به زمان معین می فهمد، و ممکن است در راه آن به سرحد اشتباهی رسیده باشد. هم این حقیقتی ست.

ما زنده ایم، دوست می داریم، می کاویم، می کوشیم که هرچیز را بر وفق میل خود بسازیم و این فعالیت، که در ماده ی زندگی انسان همیشه برجا خواهد بود، نشان می دهد انسان، در ساحت زندگی، نه غلامی مطیع بلکه فرمانروایی سازگار است. او می تواند واسطه ی دقیق آن روشنی بارآور باشد که بی وجود آن زندگانی از جلوه و جلای خود کاسته است و ممکن است فعالیت عقلی و مادی آن جلوه ها را که به کنه هستی راه می برد در تاریکی زحمت افزای خود نگه بدارد. از این قرار هنر واسطه ی بیان فکر و حسی نازل نمی شود که برای طبیعت زنها موافق تر باشد، در بسیاری از موضوع های خود.

با این وجود، در تمام این احوال، آنچه حقیقتی دارد مقدمه ی کار از روی "خود" است. خودی نیرومند و حاصل از تمام شئون هستی. خودی که می تواند ما را "بی خود" بدارد و نشان بدهد بهار در کجا گلهای نهفته اش را می خنداند و کجا شمعی بر بالین سحر مرموزتر از هر مرموزی می سوزد. خودی که با آن می شناسیم پیش از آنکه بجوییم و می جوییم بر اثر شناسایی بدون دلیل. و این خواهد بود و دور از قبول نیست. هنگامی که صفا یافته ایم و وجود ما سرشته شده است با "خود" و با خود همه ی هستی را سرشته و هستی ی خود را خاص یافته ایم. هنگامی که غرق در رویاهای شگفت انگیز خود می باشیم، او به ما حکم می کند. هنگامی که در کار خود کهنه و عمیق و متین و روان شده ایم، هنگامی که از روی راستی هر کار ما انجام می گیرد و به مانند مگسی هرجانشین کار و خیال خام ما را در پی نکبتی نمی برد تا اینکه به فراخور انصاف خود درون پاکیزه و مرموز ما را که حاصل از این مقدمه ی طولانی ست به میل خود مرمت بدارد. در آن هنگام مثل این است که فرمانفرمایی غیبی در پشت سر ما ایستاده و به ما فرمان می دهد که بگو. راجع به آنچه هست و راجع به آنچه می آید و هنوز نیامده – و چه بسا قبلن دریافته پس از آن دلیل آن را پیدا کرده ایم. زیرا رمزهای دقیق کار و گفته های ما را با حقیقت و واقعیتی که در عالم وجود دارد میزان گرفته اند و در هرحال چنان به نظر می آید که چیزی می سوزد و در آن که می سوزد، ما اجاقی بیش نیستیم.

حتمی بدانید دوست من، او به ما فرمان می دهد. در میان چیزهای دروغ و تصنعی که می خواهند فرمان خود را مرجع بدارند، هیچ کاوشی نمی تواند به آن وقع نگذارد. او آفتاب است که روزی از زیر ابر بیرون می آید و می شکافد تاریکی ها را. او از هزارها مردم که برای معیشت خود بیهوده معطل اند و به لباسی که در خور آنها نیست درآمده و هر روز رنگ خود را ریاکارانه عوض می کنند، "آنی" را که خود می شناسد به همپای خود می برد. او را صیقل می دارد. او را به جذبه ی هستی ای بزرگوارتر می کشاند، که حتمن طبیعت شاعری به آن نزدیک تر است تا طبایع دیگران.

در صورتیکه "خود" را مطیع نباشیم، هیچ چیز را مطیع نخواهیم بود و هیچ جلوه ای را چنان که باید نمی پذیریم. همچنین اگر روزی هم هنر ما بارور است، هیچ کس به آن سر تسلیم فرود نیاورده و آن را نمی پذیرد و ما برای جهان زندگی هیچ جلوه ای را نیافزوده ایم. به عکس همینقدر که به خود آمدیم و بر طبق هستی ی خاص خود دیدیم و دریافتیم که همین چشمها و گوشها دیگرگونه تر می بینند و می شنوند، می توانیم بگوییم که با ما همه چیز هست. به این معنی که ما خدمتی را انجام داده و هستی ای را با خود ساخته ایم. زیرا وقتی این هستی، به ما تعلق داشته و تنها ما بوده ایم که زیباییهای آن را می ستوده ایم. به این ترتیب آن چیزها که امروز زیبا شناخته می شوند بر طبق ضرورتهای هستی هایی خاص بوده و در مرحله ی نخستین عده ی کمی آن را زیبا می شناخته اند. برای ما شکی باقی نباید بماند که وقتی می بینیم در آن مرحله ی نخستین به سر می بریم، نه فقط شادمانه می باید به کار خود باشیم، بلکه باید رویه خود را توفیقی شناخته، چشمها و گوشها را که کودکانه فریب می دهند در برابر ترغیب و تکذیب بیگانه، بسته داشته برای جستن از یک فریب کودکانه ی دیگر به یاد بیاوریم: ما نخواهیم همه کس شد ولی بدون اشتباه می توانیم خودمان باشیم.

حتمن ما چون زنده ایم، همه چیز در ما وجود دارد و چون در دیگران هم وجود دارد، در ما، که با نیروتریم، زیباتر و با جلوه تر آن را باید انتظار داشت. از این گذشته چون در ما هست، و بر حسب ضرورت است که هست، حقیقی ست، و چون حقیقتی ست، بی اثر نیست. ما هم از هنر خود اثر آن را خواهانیم، نه چیز دیگر. نسبت به زمانی که هست، یا خواهد آمد.

نکته ای را که مایل بودم گفته باشم: این روشی ست که دوست شما از آغاز کار و اوان جوانی، به حمایت آن راه خود را در پیش گرفته است. اگر توانسته است یک قدم در پیش پای خود ببیند، آن را نباید با جهات دیگر زندگانی سنجید و نباید پنداشت که هیچ هنرمندی برای ساختن تکنیک خود نیازمند نیست، یا هیچ تازه کاری نباید دقیقه ای از بینایی فرا بگیرد.

این درس را ما به خودمان می دهیم در عالم دقیق تر هنر، مع الوصف خشن ترین تکنیکها بهره ی بی خودترین کسان است. آنها بازیچه ی سلیقه ی مردم، و چه بسا سلیقه های پوسیده اند، و بی جهت تکنیک را متهم می دارند. زیرا در آنها هیچ حس و تمایلی با رویه ی خاص خود میزان گرفته نشده. چون خودی سر به راه در کار نیست، هیچ چیز سر به راه وجود ندارد. ولی من بیش از این در این موضوع حرف نمی زنم.

در عالم هنر، که وقت همیشه حکمفرماست، به خود نبودن پرآزارترین بی دقتی هاست. هنگامی که از شخصیت و برومندی بیشتر صحبت به میان است ،پیش از همه کس و همه چیز باید بتوانیم به نیرومندی خود اطمینان داشته باشیم و این تصویری از روی حماقت نباشد. در این مورد اگر شما چیزی فهمیدید که دیگران نفهمیدند یقین بدانید کسی نیست که شما را بفهمد.

در شما نیرویی ست که ممکن است خود شما هم به آن پی نبرده باشید. حاصل زندگی شما و دیگران این فهم رسا و برومند است که اکنون در شما جمع آمده، و روا نیست آن را در معرض عیبجویی مردم قرار بدهید، چون خودتان آزموده اید، آرزوی خودتان را واقف ترید به خودتان تا دیگران. مثل اینکه از ماهیتی عصاره ای به دست آورده، اما دوباره آن را مخلوط می دارید. این کار جز دشمنی با وقت نیست. از خاصیت انداختن و عقیم ساختن است. به جای این کار همان اطمینان به خود ضروری تر است.

با کمال اطمینان خود را در مورد آزمایش بیشتر قرار بدهید، در راهی که به پیش دارید، استقبال کنید آنچه را که به ذوق شما وارد است. هریک از نام آوران، که از آنها اسم می برند، شمایید و مردم نمی فهمند و نمی توانند بفهمند. در شما شکسپیرها و دانته ها، و هرکدام را که بخواهید و بپسندید، وجود دارد، و با مزیتهای دوره ی خود شما. مثل اینکه در شما همه ی آن ناموران پا به رکاب ایستاده اند که چه وقت شما فرمان می دهید: آهای بتازید! به خودتان بگویید به جز این نیست. این شدنی ست. من از پی شدنی می روم و حقیقتن اگر شدنی نبود چرا شما با این نیروی شگفت و حرص و طلب تمام برانگیخته شده اید؟

در حالتی که مفلوج ها و کورها در اطراف شما دست به زمین می مالند که چاله ای را برای مردن خود پیدا کنند. یا مردمان سست و لاابالی، که زود از کاری خسته می شوند و مثل شیطان به دنبال هوس می چرخند، این حرص طلب شما را ناروا می دانند. پس از همه کس و همه چیز چشم پوشیده به کار خود مشغول باشید؛ به طوری که گویا آن شدنی ست که شما را می برد.

این عقیده را پیشنیان خیلی جلوتر و به مراتب منظم تر از من و دیگران در شیوه ی ساختن هستی خود گفته اند. من از آن هستی ی عمیق تر حرف نمی زنم، همچنین نمی گویم خوشوقت کسی که هنرش واسطه ی بیان آن هستی ست، معهذا اختلافی نیست. هنر با هستی سبک و مبرا نشده، آشتی ندارد. من آن را برای زمان خودمان می سنجم، ولی نه آن کسم که بخواهم کشفی بنمایم، بلکه می خواهم دوستی از آن خود را، شاید، سودمند باشم.

مطمئن باشید هرکس با آن شدنی می رود و یک دلیل بیشتر نمی شناسد و آن خود اوست. رموزش جدا و پوشیده از چشم مردم، پوشیده تر به چشم خود شما تا چه رسد به دیگران. ولی چون شما سازنده هستید، همه ی اطمینان ها هست، آنچه را که ذوق شما برآن صحه می گذارد سر توفیق مرموزی ست. بر طبق دقت و نظمی که در آن اندیشیده اید انجام بدهید، ولو برخلاف هرگونه مقررات نو و کهنه، بدون کاوش در رموز این فعالیت بارآور، و باز تکرار می کنم بدون کاوش. کاوش در این ممکن است زبان عیبجویان را به طرف شما باز کند – حتا مگسی از زیر دست شما برخاسته دستور بدهد – و چون در این مورد فکر کمتر پیدا می کند تا حس، حساسیت خود را به پاس فکری تازه ببازید و برای شما ممکن نباشد که بدانید تا چه اندازه حرف عیب جویان را قبول کنید. به این واسطه آنچه را که روزی برای شما مزیتی خواهد بود، متاسفانه امروز با یک بی قیدی از دست داده باشید.

بگذارید این کاوش را دیگران داشته باشند. زیرا این مربوط به هنر شما نیست، بلکه هنر شما زاییده ی آن است، و هرچیز که به زندگی تعلق دارد و به آن باید در شناختن زندگی درونی شما اهمیت گذاشت، حتا یک سفر مختصر و چند ساعت شب منزل در جوار دهکده ای و دریایی خاموش. شبی که تا صبح شما در زیر درختها به آتش کلبه ی خود نگاه می کردید و همراهان را خواب ربوده بود.

چه گیرودارهای پنهانی بین شما و دقایق زندگی شماست که شما جز به قسمتی از آن واقف نیستید. چه خواستنها و نخواستنها که ظهر آن را می دیدید. چه نزدیکیها و چه دوریها که دست به کار ساختن شما زده بودند، مثل اینکه در شب تاریکی انجام می گرفت و شما عادتی را ادامه می دادید. شما از همه ی اینها و در آن تاریکی ها به وجود آمدید. هزار شدنی شد تا این که شما بشوید و حاصل اینکه توانستید شعری دلچسب بسرایید، حتا در آغاز جوانی. زیرا هرچند شعر کل کار است، آنچه را درد حس ادا می کند، کار ادا نکرده است. کار شعر را می سازد و حس کار را و زندگی هر سه را و اطمینانی که به خود لازم است داشتن همه را برومند می دارد.

به عقیده ی دوست شما، اعتقادی را که به جمع می توان داشت، در دل مقام آفرینش هنر، از این راه می توان معنی داد، نه راه دیگر، یعنی خود را باید به جای دیگران نشانید و از آن معنای جمع گرفت، دلیل آن هنر خود شماست. در این هنگام با کمال وضوح می بینید قطعه شعری که به دست شما ساخته و پرداخته آمده است – با وجود همه ی تصحیحات بعدی و گاهی بی آن – در نهایت آسانی بوده. در حالتی که دیگران عاجز بوده اند از ساختن مثل آن، عاجزتر از این هنگامی که نمی توانند خود را با درون آت چیزها که شما می یابید پیوستگی و آشنایی داده به کنه آنها رسیده باشند، و به همین جهت آن را بی اثر و مبهم و چه بسا بی معنی می یابند. درواقع آنچه را ممکن بود دیگران به شما بدهند، در معرض بسیار پنهان که نمی توانند به جزییات آن راه یابند، به دست همانها، به شما داده شده، ولی اینکه اکنون شما هستید آنها نیستند و نمی توانند باشند. حتمن برای شما، دوست من، همه چیز عوض شده و رنگ از هستی شما گرفته و برای آنها به عکس.

سر این پیشرفت در این نیست که چگونه منصفانه ما را مرمت کرده اند و اگر روزی به مفلوجی رسیده ایم به ما یاد داده است که با چه وسیله پاهای خود را به مانند پاهای او بداریم؛ یا از روی صمیمیت نابکاری به تشویق ما پرداخته اینک آن چیزها را که از راه فروختن هنرهای خود جسته ایم، از دست گشاده یا زبان آفرین گوی آنها گرفته ایم!

سر این پیشرفت در این است که چگونه ما را برانگیخته اند خود را با وسعتی که بیرون از ما وجود دارد برابر داشته ایم. پس از آن هوشمندانه و برحسب ضرورتی، از راه دقیق آن گرفته و در آن دخالت کرده ایم؛ بی آنکه به زبان بیاوریم، این کار آرام و به حال طبیعی خود بوده است، مثل آسیابی که با وسایل لازم خود منظمن کار کند.

میل داشتم دوست من این حرفها در پیش شما بماند، از طرف دوستی که به او عقیده دارید و اکنون به رویه ای که او در کار خود دارد پی می برید، ولو اینکه امروز موافقت نداشته باشید، او یقین دارد در موقعی محرک و بارآور در این خصوص فکر می کنید. آنچه را مردم نمی توانند بفمند، به طوری که چه بسا بی معنی می یابند، چطور می توانید مرمت کنید؟ آیا دانش عمومی، و این قدر عادی و خشک در هنر و استتیک، کافی ست؟ آیا برطبق این دانش ماشین وار می توان در کار و موضوع هنر به استحصال پرداخت و مانند سرمایه داران، قوای کارگران در این رشته را برای محصول بیشتر و دلچسب تر به رنج در آورد؟ باز اعتراف باید کرد که هنر ازین دقیق تر است، هنگامی که از آفریدن آن صحبت به میان است. چیزی که به دست همه ساخته می شود، شعر نیست بلکه معجونی ست که بیشتر اوقات تهوع می انگیزد و خاطر را مشوش کرده و درد سر می آورد، در صورتیکه هرگاه چیزی از همه به وجود بیاید، و از روی همه ساخته شود، شعر است. لازم نیست هرکس آن را بفهمد وقتی که برای همه کس گفته نشده. لازم نیست کودک وار به هرکس با سماجت و التماس عجیبی فهمانید و کوشید که قبول کنند آن شعر به حد زیبایی خود رسیده است.

خواه بخواهند، خواه نخواهند، خواه طبعن شاد باشند و خواه دانشی در این رشته اندوخته و شعری گفته، و چون دیگر وقت برای برتری از راه دیگر برای آنها باقی نمانده، خود را در ردیف شاعران انداخته باشند. هرکس ساخته ی زندگی ی خود است. فکر من و شما، او را عوض نخواهد کرد. اگر زندگی آنها را عوض نکند، همچنین اگر زندگی آنها را برای شناسایی شعر نساخته باشد، شعر آنها را نخواهد ساخت. این گونه شعر، که برحسب ضرورتهای رقتناک و جلوه های گوناگون زندگی، که مرضی یا نمونه ای ست، به وجود آمده، به سوی وسعت و رموزی که از آن جدا شده است می رود واسطه ای بین حال و آینده است و فهم و واقعیت آن برای خود شاعران؛ فقط دانستنی هایی با آن خواهد بود که به توسط دوستان شعر، و چه بسا دست فروشها که شعر می فروشند، وصف می شود.

همچنین است حال و مقام شاعران در نظر مردم. تفاوت دقیقی را که بین "دانستن" و "فهمیدن" وجود دارد از نظر دور نکنید. پس از آن هرگونه سنجشی آسان خواهد بود. زیرا برای فهمیدن "باید ساخته شد" در صورتیکه برای دانستن "کم و بیش نزدیکی به چیزی کفایت می کند".

گمان می برم مطالب لازم را درین خصوص گفته ام و اگر بیافزایم، و فرصتی باشد، چیزی به جز این نخواهد بود. زیرا دوست شما چیزی به جز این نمی داند.

"آورده اند که موشی از کاشانه به در شد تا خورشی یابد. در راه به غوکی رسید. غوک وی را گفت: موش را دنب بلند است.

موش از پی دنبی کوته شد.

هم در آن راه قاقمی بدید. قاقم وی را گفت: موش را جثه حقیر است و نه همچند آن هوش و عقل که دارد.

موش از پی جثه ای بزرگوار شد و همچنان که شدی هرکه او را دیدی سخنی گفت و موش از پی آن شدی آسیمه و از فی الجمله چندانکه بجست، کمتر بیافت و روی به کاشانه آوردن گرفتت که تن از خستگی بیاساید، لیکن کاشانه گم کرده بود."

اما در پایان آن مقدمه ی زیبا، اینکه گفته اید: "باید منصفانه انتقاد کرد"، هرچند این قطعه (امید پلید) جز آزمایش قلمی برای من نبوده و کمتر وقت خود را برای اینگونه قطعات صرف می کنم. نخستین کس، خود من خواهم بود که عیب بسیار در آن بجویم، سوای عیبهایی که در آن لحظه ی شیرین و محرک بر من آشکار شد و در قالب بندی ی اشعار آینده ی خود، تلافی خواهم کرد.

[در اینجا نیما غلطهایی را که در چاپ شعر "امید پلید" در روزنامه ی "نامه مردم" وجود داشته را یادآور شده و تصحیح می کند]

این است آنچه از من خواستید تا درباره ی آن مقدمه ی زیبا بنویسم. چون چیزی در نظر نداشتم و دشوار بود برای من جدا شدن از کار، و بیش از این به طول می انجامید، به چند نکته در آن مقدمه که بهتر این بود روشن شده باشد، پرداختم.

خوشوقت خواهم بود که قطعه شعر را خودتان در روزنامه اصلاح یا تجدید کنید تا اینکه نادلچسب تر از این که هست در برابر ذوق مردم قرار نگرفته، از تحیر مردم در برابر چیزی که تحیر ندارد، دوست شما اسباب کیف و لذت بیشتری برای خود به دست آورده باشد.

آنکه منتظر است روزی شما را بیش از خود در نظر مردم ناستوده ببیند.

نیما یوشج

یادداشت –

در ص 2 شماره ی هجده سال اول "نامه ی مردم" به تاریخ هجده اردیبهشت 1322، شعری از نیما به نام "امید پلید" به صورتی مغلوط چاپ شده است. احسان طبری مقدمه ای بر این شعر نوشته بود به این شرح:

"پیش از خواندن شعر این مقدمه را بخوانید:

کسانی که با شاعران و نویسندگان جدید و اشعار و آثار آنها آشنایی دارند، بدون شک نیما یوشیج را می شناسند. اشعار ایشان تقریبن از بیست و پنج سال پیش به این طرف در مجامع ادبی و مجموعه های آثار خوانده و نوشته می شود.

از اوایل کار شاعری خود، نیما مایل بود که رسوم و قیود کهنسال شعر فارسی را در هم شکند و به جای تکرار تشبیهات و توضیحات قدما که فقط برای ذکر احوال محیط خاص آنها رسایی داشت، محیط تازه و فراختر برای بیان احساسات و افکار خود ایجاد کند.

در این زمینه نیما کوشید و ارزش کوشش او را البته به تدریج، زمان به ثبوت رساند. تعصب مخالفین سبک نو و طرفداران آن هردو منافی عقل سلیم و بیرون از حدود قضاوت صحیح است؛ ولی آنچه که در آن شکی نیست اینست که برای نیما امتیاز اقدام به در هم شکستن سلاسل سنن شعرگویی به سبک قدیم باید محفوظ بماند و همچنین در این نیز شکی نیست که اشعار او و دیگرانی که به این طریق فکر خود را سروده اند، مراحل بدوی را طی می کند. به مثابه شعر افسانه ای یا واقعی ابوحفض سغدی که عنصر نخستین اشعار زیبای حافظ و سعدی ست. اشعار نیما در جاده ی تکامل شعر از اشعار متقدمین جلوتر است گرچه نامانوس و غریب و احیانن بی ثمر به نظر می رسد.

چنانکه روز نخستین که ارابه ی آتشی و بخاری اختراع شد، هیئت ظاهری و صدای دلخراش و کندی رفتار آن، آن را از کالسکه های مزین شش اسبه براق و تندرو و زیبا پست تر جلوه می داد، ولی هیچ نادانی نبود که اتومبیل را از کالسکه در مرحله ی تکامل وسایط نقلیه، عقب تر بداند.

شاید اگر کسی بپرسد که اگر این اشعار نامانوس و غریب است، چرا باید سروده شود؟ جواب آن است که ما از ساختن اتومبیل اولیه ناگزیریم تا به اتومبیل امروزی برسیم که رجحان آن بر تخت روان آراسته ی پیشینیان مسلم است. اینها و بسیاری از ملاحظات دیگر را باید قبل از خواندن اشعار نیما یوشیج و هر شاعر متجدد دیگر ولو "وازده و بی موفقیت" در نظر گرفت و نپنداشت که شاعر خواسته است به عروض قدیم شعر بگوید و نتوانسته و نباید قیاس ارزشیابی را مفاهیم اولی کهن قرار داد. باید این اشعار را به اندازه های تازه ی فکر و قضاوت سنجید و اگر هم بر آنها نقصی و عیبی وارد باشد، باید این عیوب و نقایص از این طریق سنجش مکشوف شده باشد، نه از طریق دیگر.

اما قطعه ی زیرین که "امید پلید" نام دارد یک قطعه ی سمبولیک یعنی "کنایه"ایست. صبح کنایه از طلیعه ی یک اجتماع جدید و یک نظام حیاتی نوین است. شب ارتجاع، عقب ماندگی، جهل و فساد اجتماع کنونی ست. شب به صورت دیوی ست که در مرداب های گندیده پنهان شده، از طلوع صبح هراسناک است. خود را به طنابهای شب می آویزد و روشن صبح را می مکد تا مبادا صبح طالع گردد، ولی این امید پلید وی بی ثمر است و صبح خواهد درخشید.

در این شعر چنان که ملاحظه خواهید کرد، نه فقط تشبیهات تازه بلکه ترکیبات تازه ای از لحاظ صرف و نحو زبان فارسی دیده می شود. مثلن "روشن صبح" به جای ترکیب عادی ی "روشنی ی صبح". شاعر این ترکیب را برای آن پذیرفته است که می خواهد "آن چیز روشن که در صبح است" بیان کند، نه روشنی ی صبح را که مفهوم کاملن مجزایی ست.

یا مثلن این بیت: " در زیر درختان بالا رفته از دود ابریشم" یعنی در زیر درختانی که در مه غلیظ صبح مانند دود به آسمان برخاسته هستند ولی دودی بسیار لطیف و مواج که به دود ابریشم شبیه است، یعنی ماده ای که لطیف و مواج است.

تردیدی نیست که متعصبین در سبکهای کهنه به این ترکیبات خواهند خندید و من به جای آقای نیما اقرار می کنم که سخره ها و سفسطه ی آنها بسیار شیرین و بامزه خواهد بود و به خوبی می توانند با این هوها خود را مصاب جلوه دهند و جنون و خطای دیگران را ثابت سازند چنانکه در بدو پیدایش رمانتیسم در فرانسه همین وضع پیش آمد و نخستین کسی را که در اندیشه ی اختراع هواپیما افتاد، نقادان آن عصر به باد مسخره گرفتند و او را دیوانه خواندند ولی احدی نیست که امروز جرات این پیشروان را نستاید.

نتیجه می گیریم:

1- باید به هرقیمت کوشید که در زمینه ی شعر و نثر فارسی میدانی پهناورتر ایجاد شود ولی در این کار نباید مانند مخالفین متعصب و محدود بود یا کبر بیجا فروخت و خود را کاشف و مخترع دانست یا آن را بر دیگران تحمیل کرد. این وظیفه را باید با خضوع تمام انجام داد.

2- نباید از نقص و سستی ی اسلوبهای نوین زده شد. باید آن را تشویق کرد.

3- برای قضاوت درباره ی این اسلوبهای نو نباید مقیاسها و اندازه ی کهنه را به کار برد و باید ذهن خود را هنگام قضاوت از هرگونه سابقه ای پرداخت و صرفن به جنبه ی هنری نگریست.

4- باید این اشعار را منصفانه انتقاد و صمیمانه تشویق کرد."

مطالب این مقدمه بر نیما گران آمد و نوشته ای به احسان طبری نوشت، که در این بالا خواندید.

لازم به یادآوری ست که این نوشته ی احسان طبری، لابد پس از دریافت آن نامه، اولین و آخرین نوشته ی او درباره ی نیما و شعر اوست.

- برگرفته از کتاب "نامه های نیما"، به کوشش سیروس طاهباز، نشر آبی -

قضای نرسیدن

2010-05-11T17:34:00.002+04:30

مرگ می ریسم
بر دوک تو
عشق

نخ به نخ تا گره شال بلند
باز گردد آرام
وز لب سرخ تو چیزی شنود
گوش تمنای تنم ت تنم
عزیزم شاید
حیفِ نان
بی سروپا
وِل معطل
کز لب سرخ تو
تن گیر شود جام نگاهم دم دم
تا دلا حی علی خیر ِ عمل
پی ِآن چشمک نایاب ِ زحل
که قضای نرسیدن مرگ است

مرگ می ریسم
بر دوک تو
عشق
نخ به نخ تا گره شال بلند
می دهم
تا لب سرخ تو دل ِ دلو مرا
به خنک
مشتلقی تازه دهد

که قضای نرسیدن مرگ است

گذر گذر

2010-05-02T14:27:00.003+04:30

گذر گذر از پيروزي
گز گز تا شهدا
غصه غصه تا پيچ خراسان
چشمانم ناودان نبودن تو
باران مي كند به خشك
كه هرچه هراس
چل كليد كنم به روي خوشبيني
باز هم درد مردمانم ذوالاكتافي مرا نفير مي كشد
در خيزران ِاين ديار

ميان لشكر ِني

زار

بهارستانم
هزار هزار خفته در قفسم كم
به نام تو سوگند مي خورند

كه نبودنت را
به شقيقه هاي ما نشانه رفته است
آنكه بر فرود نام تو
از فراز گفت و آرغ زد
به چهره محجوب مردمم

گذر گذر از پيروزي
گز گز تا شهدا
لِك ولِك تا انقلاب
سلسبيل
ميمنت
پياده مگر به لحظه ي ديدار قد دهم

عزيزم
كرايه آزادي گران شده باز
پياده مگر به لحظه ي ديدار قد دهم

از راه

2010-04-06T18:35:00.007+04:30

چیزی نیست برای نگاشتن

لیکن
درد رد می کشد
بر شیشه تار تار
وحلزون اين پيشرفت
نقاره می زند به تشت سولاخ
که آهای تقلب سیّار ِبی بتّه
چیزی نیست برای دیدن برای ندیدن
چیدن نچیدن چیدن

هنكام كه هر صبح
مردم دمق
به نور سايبان مي كنند دستان خسته شان
که پینه می زند از امید
به نور سایبان
وچشمان ماسیده به افق را
همچنان منتظر نگاه می دارند

چیزی نیست برای نگاشتن

مخ less

2010-04-05T19:20:00.004+04:30

از ارواح خاک به غارت رفته ی آقامون بر می گشتیم..که نظر به نظر یه با خدا بی خبر ی شدیم ناجور...گفتیم گربه رو دم حجله آذین کنیم،پس پسکی همچی رفتیم تو حالش پارک کردیم...
وراندازی کرد مارو انگاری از اون لادینای ِ جهندم واجبو دیده باشه گف:برادر محترم اگه به را نیای میدیم به رات میارن تاتی کنی ؟
گفتم ساعت داری داشی؟!چنده ارزوناش؟
سکوت کرد تا ما ابله جلوه کنیم
دوبارکی گفتم :میگم خدا که بین ما ها فرق نذاشته شما این فرقو از کجا در آوردی براررررر
محکم کوبید رو رونشو و تسبی چرخوند همچی که پشمات فر شیش ماهه بخوره ناجور
گفتم:بی خیال برار...ما روبه سلامت وخیرش پیش کش شما...حلال می کنی یا بع بع کنم یه ریز...
گفت:مالی نیستی وینه می دادم سگای جاج ِمحل دندونت بگیرن....
ریسه رفته گفتم :مخ لس !؟
بعدش دیگه ما بودیم وما که را به را رحمت ایزدی بغل می گرفتیم...
از بالا...از لا ابرا...گفتم دمت قربیل
جات خالی باقالی...

تا

2010-04-05T18:48:00.005+04:30

تا
این دیار
دور شود از دروغ ِ هار
تا چشمهای دخترکانش
امید را
براق تر کند
تا آی آمدن ِآن نیامدن
تا
لحظه ی شدن

می خوانم از نبودن آن نانبودنی
وز جبر عشق ها
در خویش می کشم لب جام نبودنی
بر بام ِ بی پی ِحتمن ستودنی
تا این دیار
دور شود از دروغ ِهار
و امید ببارد
چنان که شعر

جنگ

2010-04-03T21:01:00.012+04:30

بر دار
در خلاصه ی این روزهای دور
چیزی به جز نیابت این خستگی به جان
چیزی به جز حکایت آن نو شدن به زور
نه نیست بر قرار

صحرا
مرا به سینه ی سوزان بادهات
دریا
مرابه آبی تنها ترین صدات
بر دار هدیه دار
در روزهای کور

که نام های بلند وطلایی ام
در رهگذار ژنده ی این سالهای دور
آمخت گشته است

بردار
این لبان خسته ی ای عشق گو به راه
تا رازهای ساده ی این مردمان
به نور
بی هوده نگذرد

بردار
این نگاه لخته ی ای عشق گو به راه
تا راههای ساده ی این مردمان
به دور
بی هوده نگذرد

بردار
این صدای رفته ی ای عشق گو به راه
تا آههای ساده ی این مردمان
به زور
بی هوده نگذرد

قرار

2010-03-25T20:30:00.000+04:30

این کوه
هان می کشد به رو
که از فصلُ الخطاب آخر
بسیار گذشت وهیچ دلی نرمبید
این کوه که فال ما در خویش بغض کرده
بگو بگو تا
لبالب ِدلدادگی این مردمان
سر ریز ریز کند
وز خیابان ایران تا پیروزی شلنگ انداز
ز دستِ محبوب ندانم چون کنم
فالوده ی دست رهگذران
به سرچشمه

آه
که دریغ چه نخ نما می زند این زمان
واین کوه هان می کشد
که از فصلُ الخطاب آخر
بسیار گذشت وهیچ دلی نرمبید

وقتی امید
روی دست درختان تبریزی بلند شد
چه باک
که خرزهره هم شکوفه کند

بربام

2010-03-19T17:07:00.001+03:30

نوروز من تویی
که هر از گاه
مشک سا
از پیچ ِگلوبندک ِنگاه
غماز می شوی
چون سایه میکشی تن نازت به پشت چشم
شهناز می شوی

وان چشم دو دوی حیران ِچار سوق
وان شوق بی وثوق
که از حجره های سوز
به بازار می رود
با زارهای خود

جز من کجاست یوسف تنهای بی محل
جز من کجاست آیینه پوش ِمه وزحل

نوروز من تویی
بخرم با نگاه خویش
نوروز من تویی
ببرم در پناه خویش

آیینه کار ِ بی غلط ِراست کردگار
که هر از گاه
مشک سا
از پیچ ِگلوبندک ِنگاه
غماز می شوی و
نفس حبس می کنی

نوروز من تویی
بخرم با نگاه خویش
نوروز من تویی
ببرم در پناه خویش

بر بامهای
نو

تاج

2010-03-14T14:30:00.005+03:30

از زمهرير اين روزها
سرخ مي گذرم
كه دانه جز به خاك سوي خورشيد نمي گيرد و
نهال جز به آب

لبانت طعم دارچين
چشمانت
همان به كه كس نداند
تا عشق بد درديست و درمانش
ميان اين راه دور مستتر

از زمهرير اين شبها
ماه مي كشم
بر سنگ پا ي صبرم
مگر
ستاره باران كند شكوفه
به سر شاخسار راز
وزين تاج وزين
بگذرد
سوز بي رقيب امامزاده داوود

كيست ؟

2010-03-13T13:35:00.004+03:30

از دروازه شمران هم ديده مي شد

ران ِتهران
سپيد
از ميان چنارهاي ولي عصر بيرون زد

كيست تا به سر انگشتان ِ ماهوتي ش
بر كناره هاي اين بازوان
ستاره بنشاند
مگر باد بايستد از اين پنهانكاري ِمدام

كيست
تا در اين پياله ي غروب
نيم رخ انتظار را تمام آينه كند
و اتاق خشت را تنها به كار پيران
واگذار

ران ِتهران
سپيد
از ميان چنارهاي ولي عصر بيرون زد

كيست
كه رياكارانه
سر بگرداند
سمت ِ شابدوالعظيم و السلام عليك را كامل ادا كند
وقتي كه جيغ ناشناس
شهر را از تك وتا انداخته

سرد

2010-03-12T19:40:00.005+03:30

صبحگاهان
شره شره نور بر البرز
لغزان
ياد عشق مرا گرم
هنگام كه موجهاي رود ِ سرزمين كفر
بي يادي از ما
در هم تقلا مي زدند

شره شره نور ِ البرز
به نرمي فنجان تيره تهران
شكرواردر مي غلتيد

بي آنكه
ياد عشق ما
در ميان كوچ زودهنگام پرنده گان
خودنمايي كند

شره شره نور از البرز ديدگان
مي لغزيد
لوند ومعصوم
بي يادي از آن روزهاي بي تمام

و در هم حل مي شدند
صبحگاهان

هراس

2010-03-11T12:25:00.003+03:30

از آن كلام
كه بين اين سرزمينهاي گمنام
مي گردد و عطر مي گيرد
پرهيز كن

چرا كه نام هاي بلند فرودست
به مراثي بخت
نشسته اند
و جان هاي بي شمار
پي گرد كالبدي در خور
رايحه مي ريسند به گيسهاي باد

دريغ از آنكه داشت وطعنه زد

سمات

2010-03-09T20:55:00.004+03:30

از فلان زمزمه تا نام هاي دور

آب طفره رفت

و باد در بند شكل هاي سخت خو گرفت

از فلان نام بي بيان

كه آزاده جان مرا شعله شعله سوخت

جان گرفت

وقتي كه خرمن صدها شكوفه

شعله شعله ناز از اين دشت پر گرفت

آلاله لا له

2010-03-04T19:09:00.004+03:30

باران
شر شر از فعل باريد باريد باريد
و آينه به رخسار
حسرت ِجواني
نشاند
كه اين سپيد ِسيال
توان بي كران لبخنديست
وز مرگ
مي خرامد چون زمان
كه بر قضاوت ما ايستاده راست

وز مرگ
كه بر قضاوت ما ايستاده نيك
چنانكه
شهد طلايي آن كوكب
مي افشاند زندگي

شر شر از فعل باريد باريد باريد
و آينه به رخسار نشاند

هاي

2010-02-27T19:16:00.005+03:30

بر نهادم
چرخ مي خورد
مي
وز منار دور ودير
آتش ام تش گرفته رفته دور

مي
بر منار
هلهله مي كند
يار از چشم ودست مي شود
كه آسمان بداند خورشيد
بر پيشاني
خال مي كوبد هلال

وزنهادم
مي پرررد
گيسو به باد
كه رقص به شكل ميدان است و
رقص به شكل مي دان

زهي حسرت
به آن جام
كه دَمَر شد

نهال

2010-02-25T12:33:00.004+03:30

بر آن سرا
كه تو
از لبان صبح
جوانه جوانه بوسه شدي
نماز بردم

خورشيد
از پس خويش بيرون شد

گفتم بگو
گفتي بگو

زمان اما دريغ بودن ما كرد
زمان اما
تخم لق ِ نبود
بر آن سرا
كه تو
از لبان صبح
جوانه جوانه بوسه شدي
پاشيد

سهم

2010-02-22T19:27:00.005+03:30

خواستن و
به در بردن
كه اندامت همه دامت شد
به آن پرنده ي خيس
كه از آسمان مي باريد بي بند بار

بله بله دشنه ي دهان به چخماق خنده تيز كن
كه من حلال اين آب روانم

خواستن و
در نبردن آن دام
كه چنان ماهرانه بست
از بيخ ِ بيخ ِ بيخ

بله بله بله
دشنه ي دهان به چخماق خنده تيز كن
كه من حلال اين همه حرام
ميم ِ غصه هايم رابه گلو آذين بندم
چنان كه بلبل از حيرت
مات ِشيشه ي بخار
به خواستن

دريغ
كه آن غنچه گل بود

خوب

2010-02-18T19:34:00.004+03:30

از كنار
بر مي دارم
دارم را
كه مسيح قبطه خورد به آزادي نزديك به مطلق
وزآواي ِ خنك صبح
دم بر نمي آرم
كه اين روزها
مذاب ِ نيشتر
به فنجانم مي رقصد

لكاته ي لوند ولول ِغم هام
از هر پياله
مي گيرد به جان و از قلبم
تراش مي زند
چنان
كه مسيح قبطه خورد به آزادي نزديك به مطلق ام

از كنار
بر مي دارم
دارم را و مي گيرانم
به خويش

تمام

2010-02-12T19:49:00.007+03:30

تمام
مي شود
مي دانم
اما بوي اين صبح خون زده
تا لبالب شدن
خود را مي كشد كشان كشان ِ بر ملا
كشان كشان ِ شدن
و شدن
كه اقارير اين چند روز
برايم
گران تر از تمام شد تمام شد

امروز را با من بگيران يار
كه اين آتش
تنها به سين ِ
سپيدي تو مي آيد و بس

رواق

2010-02-05T13:27:00.002+03:30

از همان دم
که تکان خورد
زنده شدم
در کار عشق
در کار عشق
گران سنگ به پشتم پرید وپایین نشد

از همان دم
که باز نیامد
و حبس شد
زنده شدم
زنده رود که از خشکسالها
رقصان گذر گذر
بستر جوانه می زد و از بار عشق من
ماهور می نواخت

من زنده زنده زنده
شدم
از میان مرگ
جوری که کار عشق
به انجام طعنه زد

من زنده زنده زنده
شدم
از میان تو

بار ِ باران

2010-01-25T21:25:00.004+03:30

از همین لایه لایه های پیچ وپچ
همین مین دروغ که می غرد از زیر رختخواب
همین لبخند ِپر چین وماچین
نون لوند نه های تو را
بار ِ باران می کنم
تا قوس و قزح امام زاده

بار ِ باران می کنم
هرچه غرولند
هرچه پشته پشته ابر زارو بی زار

بار ِ باران می کنم
ریختن را
از لب ِ سرریزی و...

از همین لایه های پیچ پیچ
که از راهت گمم می کنند
از راهت...

از راحت و
رنج
مخمل سرخش
بر سینه قلم می گیرد

بار ِ باران می شوم
که رویای شبا نه ام را شبنم زنی
نم نم از نبودن و
آن بوسه که
افسانه شد

سلامتي

2010-01-18T14:34:00.003+03:30

مراسم دل
در اندازه هاي ديگران
و گريختن درون رازي كه از لبان تو سردتر است

مراسم مراثي به پاي آنكه نامش
از بلند بلندتر است
و لبخندش از قرار معلوم
مثل خون حسين
مي جوشد
مراسم ثم كوبان ِ تركتاز
از آن دست كه ياري در رداي نيامدن غمزه كند بسيار
بر گور قلب هاي زنده مان

پس چيست اين بي سر عزاي دل
كه فواره مي شود بر مي دان شكسته
....

همین که ماه کشیدی که شب بدرد

2009-12-24T04:06:00.000+03:30

برای ساختن از تو

هزار مقبره کافی

که سهم لاله

که سهم نفت

بر آشوبد از میانه به ما

بیا

همین که سنگ گرفتی برای کشتن درد

همین که ماه کشیدی که شب بدرد

همین که تازه شدی با هزار مقبره نو

همین که هست

من از لاله باژگونم وبس

همین که هست

خروس از دم صبح

بلور می ریزد

مگر به راه رود سکه های نور و...

میلاد سرو

2009-10-08T16:33:00.002+03:30

بداهه،می رود بذرهای بلند میان ما...می زاید چیزی از میلاد زور ...انگار لبخند ی باشد بر اخم تو چشمان من وبهتی بر گونه های من چشمان تو...آنروز به بعد را یادم رفته که سروها بلند تر می شدند از همه چیز مان وسایه می گسترد جانش را...سایه می گسترید...سایه گسترده می شد وآسمان آسمان خیال می ریسید قلب مان...میلاد خون است و سرو می روید بداهه بر خاک...خاک ...خاک...

بال ِ پرنده می زند بال پرنده می زند به رونق خورشید در هوا...بال پرنده می خورد به رونق مهتاب در هوا...از صبح رفته بیشتر...وز غروب آمده تا بیخ ِدستها...تا بیخ لحظه ی آخر...تا بیخ روزها...که بال پرنده...میلاد سرو را ، بر زخم خُم نهاد وسرودن گرفت زار...

تحويل جسد فقط به شرط مصاحبه نمايشي

2009-06-30T03:11:00.002+04:30

امشب تا صبح دارم تمرین مصاحبه نمایشی می کنم

مادر ، فردا بایدبگویم همان برادری را که بسیج هزار بار کتک زد

بسیجی بوده...

مادر

فردا نوع جدیدی از شهید سفارشی وارد بازار می شود

درست همین فردا

مادر ما به پیشرفتهای بسیاری دست یافتیم

و حالا به حول و قوه الهی

اولین کشور تولید کننده نانو شهید در جهانیم

دیگرمی توانیم از خون هر شهید لیپتون مرغوبی بسازیم وبازار استکبار جهانی را کساد کنیم

اگر فردا مصاحبه درست انجام شود

تحویل جسد

حول حالنا الی احسن الحال است

البته بعد از رو خوانی درست متن

مادر

برادر من اولین نانو شهید جهان است

که دهان به دهان می گردد و خیس نمی شود

و باید فردا بعد از یک نظر

مفقودش کنیم

بیهوده سبز

2009-06-03T11:59:00.002+04:30

بیهوده سبز
به خورد تو می دهند
از آسمان بپرس از زمین
تا خوب ببینی نمای روشن ام روز
پر رنگ وپر ریاست
پر رنگ و پر ریاست ِ بی پشت وپیش وبُن
بیهوده سبز
چون عشقه ای بر تردی تن ما ریشه می زند
آویز می شود
که هان منم ام سبزاصلتان
خورشید را نشان به نشان کوچ می دهم
که هان...
چون عشقه ای
بر تردی تن ما ریشه می زند
بیچاره ما
بی باغبان وبن ِغافل از هرس...

در پایکوبی آن روز نامده
...
...
...

آزادی

2009-05-23T14:22:00.000+04:30

دروغ لجاره گان
به پهنای صورت ما اشک می شود
پرنده را چرخ می کند با پرو بال
و از چشم خانه
کبوتر مرده سقوط می دهد
بیا انصاف را لقمه ای کنیم به دهان هم
بیا به دره زخم گسیل گله ی نمک را
چوپان نباشیم

کدام شب
کدام شب
به روز ختم نشده ؟

بیا بیا یاری گر گران نباشیم
که ما را به سبز بار می زنند
در سور چماق ِ به روز
که ما را به سبز
دار می زنند
که درخت چنان است و چنین

سر ما می زند ، بی خبر

2009-05-20T13:38:00.007+04:30

شماره کن سبز از خاک می روید وبر خاک
ومن در پی سوگند به آخرین روز اردیبهشت
گیسوی لغزان تو را
میان انگشتانم غسل می دهم
شماره کن شماره
که از رنگ پرهیز می کنم
چرا که آفتاب به روشنی رنگ می برد
به روشنی رنگ می کند
به روشنی می بخشد و
به روشنی عطش را زبانه می زند
شماره کن
شماره کن
که حروف در بزکهای غلیظ تو را
به اشتباه آب می دهند و
توی ساده به ترفند لوند زمان
جوانه می زنی

دریغ که سرما می زند
بی خبر

بداهه

2009-05-13T03:13:00.004+04:30

هزار شعر به رازم نبرده هزار
نمای روشن راز است بر نمای هزار

می بینی از لبانم نم میکشی برای بودن بدون تغییر ِقاف
انتخاب کن که فصل کوران است
انتخاب کن که فصل کران است
و کران تا کران
به کوران تا کوران
لبخند مارکدار ِشیک شیک شیک

خب
از راستی بگو
شاید
حساب صاف
شاید حساب صاف
نه
نه
هزار شعر به رازم نبرده هزار
نمای روشن راز است بر نمای هزار
لب از نیام لبانت نمی کشم هرگز
که جنگ بد است وپلید وبی سرو کار

گفت :خب باشد
تو شعر تازه ی امروز صبح دنیایی

زوال

2009-05-09T14:17:00.002+04:30

همانطور که می رفتی از من ،انگار که بر عمرم افزوده می شد و هیچ نمی ماند .روزگار سنگینی بی تکلف خویش را بر روی شانه های فرتوت من گذاشته بود و هر از چندی تکانی به تن فر به اش می داد و بلند و بریده می خندید . چیزی نمی گفتم تا حساب کار و زمان ِسختی از دستم در نرود .اما سایه ها کار خودشان را می کردند و تا می توانستند هواسم را پرت می کردند . رفته بودی ...مدتی از این سهم اجباری می گذشت و من راضی نبودم از اینگونه گذران کردن و بی کس وکار بودن ...من به لبخندی نیاز داشتم و این ساده به نظر می رسید اما نه هر لبخندی و این کار را تا حد مرگ سخت می کرد .
دوست داشتم فردا صبح که از از این قبر بلند می شوم و نا امیدی این چند ساله را تکرار می کنم تنها برای یک بار صدای ژله ای و لرزان تو مرا از خواب بیدار کند حتی در حد یک رویای کوچک دم صبح ...

13

2009-05-03T06:42:00.000+04:30

اردیبهشت بود
گاهی برای زایش ِ چشمی خماروترِ ِ هست ِ گردتر
آن ماه شاه زاده
دردانه ریزبه گنجشک ِجبرئیل
چون سکوت
معرفتی را به شانه داشت
بی رقیب
بی تخت
بی نصیب

آنی که آی ِ ناز
میان ِنگاهمان

گلدان یای کوزه ای ِآخرین شراب را
قد کشید

اردیبهشت بود

اگر بود

ماهی برای لب زدن آسوده از بهار

بی های ِ شور زدنهای قلب ِیار
گاهی

هه

2009-05-01T16:36:00.000+04:30

نشان ساده ی زیستن همانا نفس کشیدن بی قید و شرط است و نه هیچ مقام و سیاست مدار ِبی مداری ...
گفتند :ساده ترین اندیشه را نمی پذیریم مبادا به حماقت و غرور بر صیقل ِ سنگ ِساخته مان خشی رود . آنها این همه ناچیز را به دندان گرفته بودند و ما تمام خوبیمان مثل خون سربریده ای بی پناه به سوی جوی جاری ..

ماغ

2009-04-28T07:13:00.000+04:30

گفت آن دار کزو گشت سر یار بلند

جرمش چه بود در این معاصی به صغر سن گرفتار و مبتلا ...

اخبار می خواستم بشنوم اخبار اخبار ... ساعت همیشه رو به افق شهر خراب بود. آنها را یادم نیست زیاد آنها را یادم نیست آنها را یادم نیست که این تکراررررر را به شما می خورانم مثل ثم ستوران بر قالیچه ی سلیمان مانده در بیابان و سنت اگزوپری مکانیک عارف مسلک بی پدر سوخته ...آن موقعها زیاد بحث لواط گرم نبود که شازده جرات فلسفه بافی یافت و آن روباه سکسی دنبال اهلی کردن خود با هزار حیله ی نامردیه شاعرانه از دهان گشاد ذهن آن خلبان مقدس حرف ناب بیرون کشید .

شما چه می گویید خیالات بلندتان نکرده باشد یک وقت ؟ منکه شبها تا ته ته ته دیگ سیاه تک زرده را می بینم و روز کورم به همت شفاف سازی همه جانبه ی عصر روبه غروبم ...

شازده کوچولو گفت : پینوکیو بیا جاتو با من عوض کن

پینوکیو گفت: ا مگه خرم اینجا لاقل آخرش آدم میشم

شازده کوچولو گفت: آخه احمق آدم جلوی پری مهربون دماغش بلند میشه؟!

پینوکیو را من چیزی نگذاشتم بگوید .حرف است دیگر نزده مثل منار جنبان سبز می شود فردا می گویند افاضه بی اصل و بن ردیف کردیم براتون ...

گفت آن دار خریدار نداشت یار بی ضمانتم صنار گرونه !

الف به جای قد قامت صلات

2009-04-25T03:14:00.000+04:30

آغاز ِمنی .دستانت را نمی گویم گویش ناز آلود و شیوای دهانت را نیز ..اینکه مرا در این باد به رقص می آورد تونیستی ملایمت بی انتهای چشمانی است که عشق را از خودشان والاتر می دانند.

الهامم که به اشتباه ِنامی می خوانمت هر آن ...ای که هیچ نمی نامم.. برزخ این روزها پایان می یابد و من در باغ پر میوه ای ،تو را با مشام حساس خویش باز می یابم .می دانی دستانمان آنقدر بلند نیست که به ماه رسد ، ماه آنقدر مهربان است که خویش را اندکی بر دستان ما نهد تا آغوش گرم یکی شدن را چون راهی به رستگاری در هم کشیم، لبالب از تمام نور های جهان ...

امروز را از خاطر می زدایم تا هزار روز دیگر برایت جا باز کند .نگاه تیز خود را بر لبهای دانای تو صیقل می دهم مگر توان دیدن را باز یابم .
باز یابم
باز یابم
واین بداهه تکرار کنان بسراید آواز بی صدای هر روز را
باز یابم
باز یابم
باز یابم
بداهه ای از این گذران را که من است
به یار ِیار ِ یار ِ نگاهت
هزار دوک به نخ های ریسه ریسه
باز یاب
باز یابم
باز یابم

ساده مثل ساده

2009-04-22T18:55:00.000+04:30

تمام این بودن برای تمام آن نبودن به کار نمی آید .ناله هم خاصیت تکراری خودش را برای کمی آسودگی از دست داده .صبح که بلند می شود از ملافه ی تو بوی ساده ای برای به بینی کشیدن، خودش را ملایم می کندو کش و قوص می دهد.نه! امروز هم تفاوت زیادی با یکی از روزهای طولانی و بی ربط ده هزار سال پیش ندارد.نه !مطمئنم خنده های از ته قلب می تواند کمی احساس به این بیخودی بودن همه چیز ببخشد.اما ...
_:بت گفته بودم داری میای سر ِرا یه چیی بگیری...
من میان خوردن وآشامیدن ودوباره تکرار اینها زندانی ام.نه !هیچ کس نجات نمی دهد هیچ کس را...
_:مگه کوری نمی بینی دارم کار می کنم.الان یه ساعته...حالا یه کاره اومدی زدی همه خرت وپرتامو ریختی به هم...
کجای این بودن می شود کمی آسوده بود وکمی سکوت داشت.زمان زیادی است که دلتنگ صدای نفس کشیدنم می خوابم.

-:ادامه بده ادامه بده تو می تونی من مطمئنم ایندفه دیگه حتمن می افته تو سوراخ
آسودگی برای اینکه بدانم کیستم لباس کم رنگی به تن کرده که به چشم نیاید....

"جی . دی سایلنت س"

2009-04-19T01:33:00.000+04:30

- الیسون فلاندربودگفتم خیلی حوصله ندارم واز صبح که بلند شدم هنوز حتی نتونستم یه لیوان قهوه برای خودم درست کنم .پس بهتره شروکم کنه اما بدون اینکه گوش بده کاغذ مچاله ای رو باز کرد .
_: یه لحظه صبر کن دارم پیداش می کنم...ها... .جی.دی. سلینجر هم‌چنان مهر سکوت بر لب دارد. این نویسنده منزوی راضی نشد سکوتش را به خاطر گزارشگر نشریه "اسپکتیتور" بشکند.کسی که تا پله‌های ورودی خانه او در "کرنیش نیوهمپشایر" رسیده بودقبل از آن که سلینجر جلویش را بگیرد داشت خیلی محتاط درون اتاق نشیمن معروف ش را دید می زد و بدون توجه...
گفتم :خب حالا این مرتیکه کی هست.یه بار دیگه ام اسمشو دوران دانشجویی از یه مست پاتیل تو بوفه " سن خوزه " شنیدم.خیال نکنم خیلی روبه راه باشه ...اصلن چه دلیلی داره که یه نوشته اونم برای چن دهه قبل رو ول نمی کنن.خب خودش که نمی خواد .این خبر نگارا که هیچی از ادبیات نمی دونن چی می گن آه خدایا مثه بیماری جَرَب میمونه این شغل ...شرط می بندم همشون از تو هم که خیلی دوستت دارم بی شعور ترن ؛ شک نکن...حالا هم اصلن میل ندارم بشنوم داری اینهمه راه می کوبی بری که اون سلینجر خرفت دماغتو با پشت ِدر به اندازه یه ماهیتابه متوسط پهن کنه...البته از تو همه چیز بعیده الا حماقت....
اومدم ادامه بدم..قطع کرده بود. تلویزیون رو روشن کردم و رو مبل راحتی وسط حال ولو شدم.روزنامه چند ماه پیشو برای چندمین بار دست گرفتم تا مگه بخش مقالات فرهنگیش رو تموم کنم. نوشته از ۱۹۶۵ که داستان هاپورث ۱۶/ ۱۹۲۴ منتشر شد تا به حال هیچ اثر تازه‌ای از سلینجر چاپ نشده است. اصلن به نظرم درست نمی رسه این عجیبه مگه اون چند سال تونسته عمر کنه که انقدر نوشته که مشهور بشه و انقدر ننوشته تا مشهور تر بشه این امکان نداره باید با الیسون تماس بگیرم .اما الان باید تو نیو همپشایر باشه قبل از اینکه سلینجر جلوش رو بگیره وگند بالا بیاره...
این روزنامه نگار که اسمش تام لئوپارد ِ گفته که صدای نویسنده را شنیده که وقتی همسرش به او گفته چه کسی داره زنگ در و می‌زنه داد می‌زده: «اوه ‌نه! نه نه نه ». بعد پیکر بلندقامت اما خمیده‌ای رو دیده که زیرپیراهن اریب آبی رنگ از آشپزخانه بیرون اومده بدون این که نگاهش کنه.
خب خیلی ام جای تعجب نیست: سلینجر از دهه ۵۰ میلادی غرق در شهرت ناتور دشت از اجتماع کناره گرفته و از اون زمان تا کنون با رسانه‌ها صحبت نکرده است به استثنای یک گفتگوی مختصر باگزارش‌گر نیویورک تایمز در ۱۹۷۴ که در همون جا گفته بود: «آرامش باشکوهی در منتشر نکردن جاری است... من را مردی عجیب و گوشه‌گیر می‌شناسند اما تمام سعی‌ام این است که خودم و آثارم را حفظ کنم.
به نظر می اومد داره حالمو به هم می زنه .اما توجهی نکردم خیلی هم توجه لازم نداشت برای چیزایی که می دونستم قرار نبود به خودم فشار بیارم .من به چیزی که می خواستم می رسیدم و اونام برای چیزی که می خواستن تلاش می کردن .اما خیلی هم مطمئن نبودم .

جی .دی در ۱۹۷۴ گفته: «نوشتن را دوست دارم. عاشق‌اش هستم اما فقط برای خودم و لذت شخصی‌ام می‌نویسم.»بهش احسنت گفتم تا حالا اینقدر با کسی موافق نبودم .وقتی خیلی دقیق بهش فکر می کنم یاد سیگار پیچیدن دایی" فاتال" می افتم که درست بعد از دوشیدن گاوای ابلغ هلندیش رو به سرو پیر می نشست و خیره خیره دود می کرد.اون موقع یا من هنوز به دنیا نیومده بودم یا هنوز اینقدر فعال نبودم که مورد توجه کسی قرار بگیرم و این به من کمک زیادی می کرد تا مدتهای مدیدی کسانی رو که هیچکس نمی دید زیر نظر بگیرم وتا ریزترین حرکاتشونو به خاطر بسپارم .چیزای رو که حتی خودم نمی تونم بعد گذشت این همه سال باور کنم اما انقدر خوب می نوسیم که همه فکر میکنن تو همسایگیشون اتفاق افتاده.این همون استفاده خردمندانه از حماقت البته جذاب هست اما وقتی درست بهش نگا می کنم می بینم اصلن به کار نمی آد...
گزارشگر اسپکتیتور بی‌واهمه به سراغ همسایگان سلینجر رفته تا داستان‌هایی از زبان آنها بشنود: یکی از آنها این مرد نود ساله را روز قبلش در سوپر مارکت دیده بود که «به چرخ دستی خریدش سخت تکیه داده بود» ( خب که چی ) ا‌و این را هم تعریف کرد که یک بار در دهه نود به خاطر قرص نانی که جلوی پایش انداخته بود مرد را برآشفته بود. یکی دیگراز همسایه‌ها اراجیف به درد‌نخوری درباره‌اش گفته از جمله این که او دوست دارد در کافه محل لقمه قارچ و اسفناج بخورد و نفر سوم هم انگار که حقیقت تازه‌ای را رو کرده باشد گفته بود اسلینجر«اهل گپ زدن نیست
همسر سلینجر- زنی جذاب با دندان‌های مرتب و موی بلوند - گفته: «خیلی متأسفم که این همه راه تا این جا آمدید اما می‌دانید که حریم شخصی همسرم برایش ارزش‌مند است و باید خواهش کنم همین الان این جا را ترک کنید.
خبرنگاران دیگری هم بوده‌اند که با همین واکنش‌ها روبه رو شده‌اند. یکی از آنها "چارلی کاریلو" رمان‌نویس و گزارشگر سابق نیویورک پست است که به خاطر می‌آورد ژانویه ۱۹۸۶ عازم خانه ی سلینجر شده بود: «ماشین را در گاراژی در حوالی پارک کردم و بیرون پریدم و چند قدمی بیشتر به سمت خانه‌اش نرفته بودم که مرد لاغری را دیدم که جین آبی تنش بود و روی بالکن طبقه دوم ظاهر شد و با صدایی محکم از من پرسید چه می‌خواهم. موهایش به سپیدی برف بود و چشم هایش تیره. من روبروی او ایستاده بودم درست همان طوری که دوروتی روبروی جادوگرشهر از ایستاده بود. قلبم داشت از جایش درمی‌آمد. گفتم آقای سلینجر من از نیویورک آمده ام گزارشگرم. او درحالی که بی‌علاقه‌گی‌اش را با تکان دادن دستش نشان می‌داد فریاد زد: اوه خواهش می‌کنم بروید. به اندازه کافی از این ماجراها داشته ام.»
گفتم :آرامش باشکوهی در منتشر نکردن جاری است و از بالکن داخل اتاق شدم. ... گمان کنم آثار چاپ نشده زیادی در خانه‌ام در نیو همپشایر جمع شده.اما خب این چه ربطی به کسی داره...

سوم آوریل – سوم می
کمی با محافظه کاری چند پاراگراف از داستان حذف شد...شاید ارتقاع امنیت اجتماعی در کامل خوندن اون سهم داشته باشه ...شاید ارتقاع وجوه انسانی کم رنگ اطراف ...شاید خواسته های بی صبرانه...شاید...

گاردین/ سوم آوریل / ترجمه: مریم مومنی / بدون ذکر منبع اصلی

2009-04-10T05:41:00.000+04:30

- الیسون فلاندر

جی.دی. سلینجر هم‌چنان مهر سکوت بر لب دارد. این نویسنده منزوی راضی نشد سکوتش را به خاطر گزارش‌گر نشریه اسپکتیتور بشکند.کسی که تا پله‌های ورودی خانه او در کرنیش نیوهمپشایر رسیده بودا‌قبل از آن که سلینجر جلویش را بگیرد.

این روزنامه نگار که اسمش تام لئوپارد است گفت که صدای نویسنده را شنیده که وقتی همسرش به او گفته چه کسی دارد زنگ در را می‌زند داد می‌زده است: «اوها‌نه!». بعد پیکر بلندقامت اما خمیده‌ای را دیده که زیرپیراهن اریب آبی رنگ به تن از آشپزخانه بیرون آمده بدون این که نگاهش کند. جای تعجب نیست: سلینجر از دهه ۵۰ میلادی غرق در شهرت ناتور دشت از اجتماع کناره گرفته و از آن زمان تا کنون با رسانه‌ها صحبت نکرده است به استثنای یک گفتگوی مختصر باگزارش‌گر نیویورک تایمز در ۱۹۷۴ که در همان جا گفته بود: «آرامش باشکوهی در منتشر نکردن جاری است... من را مردی عجیب و گوشه‌گیر می‌شناسند اما تمام سعی‌ام این است که خودم و آثارم را حفظ کنم.»

از سال ۱۹۶۵ که داستان هاپورث ۱۶ ا ۱۹۲۴ منتشر شد تا به حال هیچ اثر تازه‌ای از سلینجر چاپ نشده است. با وجودی که گمان می‌رود آثار چاپ نشده زیادی در خانه‌اش در نیو همپشایر جمع شده باشدا کارهای منتشرشده اش تعدادی داستان است از جمله داستان بلند فرانی و زویی که در ۱۹۶۱ چاپ شد و نه داستان دیگر و تنها رمانش که ۱۹۵۳ منتشر شدند. سلینجر در ۱۹۷۴ گفت: «نوشتن را دوست دارم. عاشق‌اش هستم اما فقط برای خودم و لذت شخصی‌ام می‌نویسم.»

گزارشگر اسپکتیتور بی‌واهمه به سراغ همسایگان سلینجر رفت که داستان‌هایی از زبان آنها بشنود: یکی از آنها این مرد نود ساله را روز قبلش در سوپر مارکت دیده بود که «به چرخ دستی خریدش سخت تکیه داده بود» ا‌و این را هم تعریف کرد که یک بار در دهه نود به خاطر قرص نانی که جلوی پایش انداخته بود مرد را برآشفته بود. یکی دیگراز همسایه‌ها اراجیف به درد‌نخوری درباره‌اش گفت از جمله این که او دوست دارد در کافه محل لقمه قارچ و اسفناج بخورد و نفر سوم هم انگار که حقیقت تازه‌ای را رو کرده باشد گفته بود اسلینجر«اهل گپ زدن نیست».

همسر سلینجر که «زن جذابی با دندان‌های مرتب و موی بلوند است» لئونارد را راهی کرد و به او گفت: «خیلی متأسفم که این همه راه تا این جا آمدید اما می‌دانید که حریم شخصی همسرم برایش ارزش‌مند است و باید خواهش کنم همین الان این جا را ترک کنید.»

خبرنگاران دیگری هم بوده‌اند که با همین واکنش‌ها روبه رو شده‌اند. یکی از آنها چارلی کاریلو رمان‌نویس و گزارشگر سابق نیویورک پست بود که به خاطر می‌آورد ژانویه ۱۹۸۶ عازم خانه ی سلینجر شده بود: «ماشین را در گاراژی در حوالی پارک کردم و بیرون پریدم و چند قدمی بیشتر به سمت خانه‌اش نرفته بودم که مرد لاغری را دیدم که جین آبی تنش بود و روی بالکن طبقه دوم ظاهر شد و با صدایی محکم از من پرسید چه می‌خواهم. موهایش به سپیدی برف بود و چشم هایش تیره. من روبروی سلینجر ایستاده بودم درست همان طوری که دوروتی روبروی جادوگرشهر از ایستاده بود. قلبم داشت از جایش درمی‌آمد. گفتم آقای سلینجر من از نیویورک آمده اما‌گزارشگرم. او درحالی که بی‌علاقه‌گی‌اش را با تکان دادن دستش نشان می‌داد افریاد زد: اوه خواهش می‌کنم بروید. به اندازه کافی از این ماجراها داشته ام.»

گاردین/ سوم آوریل / ترجمه: مریم مومنی

تصورش هم برایم سخت است که داستان دو هفته پیشم را بدون ادیت و اجازه قبلی گاردین چاپ کند.حتمن ادیت شده آن را در پست بعدی خواهید خواند

بر ما به ازای دانستن

2009-04-09T19:13:00.000+04:30

امانت من می تواند لحظه ی نوشتنم باشد برای زمانی که در آنم نه هزار باور بیهوده بر چرخ نا موزون دوران ...

زمان را می گردم وچیزی نمی یابم برای تنهایی حدود خویش که بس وسیع می نماید، انگار از جهانی بگذری و ندانی مقیاس فاصله را ، ...تو می گذری و بر قلب من غبار نمی نشیند زیرا که می دانم این راه بی پایان همگانی ست چون من ، اما آنچه عمیق می کند نگاه ساده ام را این است که من همچنان بیرون همگان ذهنم ایستاده ام و عشق را آنگونه که تقدیر من است تجربه می کنم نه آنطور که می گویند و نوشته اند واجبار می کنند .

تمامی

2008-12-16T17:23:00.002+03:30

شب را زیر این بودن سر می کنم .میان ماندن با هم .ولی صدای خوابهای آرامی به گوشم می رسد .می پرم از آتش تو به تاریک بالاتر از زبانه ات ای که هستی ،چون فراز آسوده ای از نگاهم ...

...Pulchritudinous

2008-12-14T23:06:00.006+03:30

صفات من تو را به زانو در می آورد آنگاه که عشق معنای راستین تمام روزگارم می شود. می دانم وقتی به تمامیت فکر می کنم سرا پایت را عرق در بر می گیرد و انگار که سیل زدگان بیچاره را ببینی دلت به رحم می آید .

عشق من ! ای که ناتوانم از بلند صدا زدن تو نه از شرم نه از رقیبان که با همچو منی رقیب تنها ادعای بودن است ...
نگاهم همه راهها را به سویت در کام می کشد و تا سویت به جام می زند پیاله ی مدام منی چو خواستن کامل ...چگونه بر فراز نام تویی بزرگ توانم نشاند عقاب کوچک گریانی، تا از حرص آسمان بی انتهای ما سر به زمین کوبد و کوبد و کوبد ...

از مجموعه متون نا تمام

صفات آس ودگ ی

2008-11-15T02:19:00.001+03:30

نمایش تو روزهای زیادی مرا در خلسه داشته .واقعن نمی دانم چرا باید برای دیدن نزدیکترت یا لمست این همه راه از سر بگذرانم تا به خیال تنم با تو اخت شوم شاید اخت تر از خیلی پیش تر ها که نبودی ... ستاره ها می زنند و من خوشحال بودن خویشم نه چیز دیگری که نمی توانم برایش تکلیف کنم به بودن یا هستن یا هر چه باد هوا که زیر بال کبوتری مست می خورد .زمان من اتمام توست و شروع تو به هنگام شدن ضربان قلبم گاهی که از تو دورم و بر نیای خویش پوز خند خردمندانه ای می زنم که با خریت تمام و نمایه ای روشنفکرانه رکب خورد از بی وفایی هر چه زن ... خدا نگهدار سنگینی بی دلیل تو ای آنکه بر انتها چشم دوخته ای و نمی دانی در انتها چه خواهد شد

پرده

2008-10-24T05:12:00.003+03:30

"عشق یعنی این که تو چاقویی هستی که من مدام در زخم‌هایم می‌چرخانم... می‌دانی، هر وقت می‌خواهم چیزی (درباره‌ی نامزدی‌مان) روی کاغذ بیاورم، نوک شمشیرهایی که دایره‌وار احاطه‌ام کرده‌اند، آرام آرام به من نزدیک می‌شوند، این کامل‌ترین نوع شکنجه است. به محض این که شروع به خراشیدن بدنم می‌کنند، همه چیز آن‌قدر وحشتناک می‌شود که من بلافاصله با همان جیغ اول، نه به تو، نه به خودم، که یک‌باره به همه چیز خیانت می‌کنم." پس "گور پدر کل قضیه؛ از این همه می‌ترسم."1

فکرش رو بکنید این تقریبن آخرین معاشقه ناکام ونوشتاری کافکا با میلنا یسنسکا بود.دخترش گفته میلنای سرزنده، بی‌تاب و پرشور و کافکای بیمار، محتاط و بی‌نهایت بی‌میل. هیچ اتفاقی نیفتاد." حالا اگر هم می افتاد به نوعی خیانت خطاب می شد .اما آن چهار روز شاد و خرم بودن بعد از آنهمه نامه نگاری را...خیلی روشن است میل به خواستن و نرسیدن یا میل نداشتن واز دست دادن و در هر صورت این زهره ماری را تحمل کردن چه بنوشی یا نه تفاوتی در سمی بودن مایع جام نمی کند .

وقتی اینها را خواندم بسیار کوچک بودم و خیابان و تبلیغات آن را به من تحمیل کرد .آنوقتها کافکا بتی بزرگ بود که حتی سرم گیج می رفت نگاهش کنم .اما حالا که بی شکلی خاطراتش برایم شکل دقیق تری می گیرد .می بینم نظام جهت دهنده به جریانهای فکری گزینش بیماری را به جای هنر به خوردم داده بی که بدانم و بتوانم دفاعی در مقابلش داشته باشم این زخم تا مرگ سر ِ هم آمدن ندارد. حالا با هزار سلمبه ی دهن پرکن برایش اسم وعنوان بتراشم نهایتن می شوم جزو منور الفکرهای رو به زوال وباید قاچ زین را بچسبم که خر سواری آیرودینامیک سالهاست از گردونه ی ننه بزرگی و خان بازی زیر لحاف کرسی خارج شده ...

کوتاه کنم این زنجموره رو هنوز در کیفیت شکل یافتن هنرمندان اطرافم شک دارم .درست همانقدر که به قول میلنا کافکا ساده ترین چیزهای دنیا را نمی فهمید2،سر در گم دانستن ام هستم .

1 / از نامه‌ی فرانتس کافکا خطاب به میلنا یسنسکا

2 / از نامه‌ی میلنا یسنسکا خطاب به ماکس برود

زوال

2008-10-24T02:58:00.001+03:30

همانطور که می رفتی از من ، انگار که بر عمرم افزوده می شود و هیچ نمی ماند .روزگار، سنگینی بی تکلف خویش رابر روی شانه های فرتوت من گذاشته بود هر از چندی تکانی به تن فربه اش می داد و بلند و بریده می خندید . چیزی نمی گفتم تا حساب کار و زمان سختی از دستم در نرود .اما سایه ها کار خودشان را می کردند و تا می توانستند حواسم را پرت می کردند . رفته بودی... مدتی از این سهم اجباری می گذشت و من راضی نبودم از اینگونه گذران کردن و بی کس وکار بودن ... به لبخندی نیاز داشتم و این ساده به نظر می رسید اما نه هر لبخندی و این کار را تا حد مرگ سخت می کرد . دوست داشتم فردا صبح که از از این قبر بلند می شوم و نا امیدی این چند ساله را تکرار می کنم برای یک بار صدای ژله ای و لرزان تو مرا از خواب بیدار می کرد حتی در حد یک رویای کوچک دم صبح ...

هماقتحا

2008-10-20T04:48:00.000+03:30

شریان تو ام با نوی کهنه، آنجا که می روی از یادم برای بودن و بودن و بودن ... سرانجام همدیگریم اما نمی دانم چرا به خاطر این زمان از دست شده روزگارمان بر باد نمی شود . بیا بنیاد هم باشیم به پایداری راستی و شادی بوسه ای بر لبان گذرای عشق که آنچه می ماند ورای ما و این پندارهای بادی به هر جهت است . بیا بنیاد هم باشیم .

ط

2008-10-16T03:46:00.002+03:30

بداهه گفتن نادانی از روی غریزه توانی برای باز گشایی قلب وروح نگذاشته خیلی معلوم نیست کجاها را می توان برای باور پذیر بودن تغییر داد .

قدیس دون ژوان

2008-10-10T12:17:00.002+03:30

مطلب در حال تراوش است و هنوز به کمال اکمل بستر نگشوده ...
متن مادینه ای می طلبد بی ابای لئن و نفرین ٍ تنگ چشمان ...

قدیس دون ژوان
که به لب داشت شیر ٍ نان
و زمین را به قرص ٍ سینه ی هر ماه پیکری ... جان !
قدیس دون ژوان
وهزاران هزار آن
دل چیست جز الاغ حریصی که قلت زد
بر دشتهای تیغ و شقایق
و دست رد
د‌‌‌د دد د دد د دد
قدیس دون ژوان و حجه الفلان
آقای حاج قلی ...تیر ٍ تیر کمان
با هم پیاله ی خود کیت کت زدند
و عکس آن رخ گلگون بدون رخ
ماتم سرای دلی شد به یک الف

A votre sante
( به سلامتی )
لبهای من شراب مانده ایست
هر دم به نبودنت گیرا
لبهای من شراب مانده ایست

الهام ٍ رستگاری و وارستگی
به ذهنم بارور می شوی
نام دخترکم چیست ؟!
Un seul lit
یک تخت تنها می خواهم تا به افق امیر آباد
که بلال ٍذغال برش اذان بگوید
حی علی خیر العمل
به وقت شرعی و
رخت ٍ شرجی و
بوسه ی خورشید روی ماه
ماه ٍ لام الف
به عکس ٍ اتاق تاریک و ...
ان الله مع العشق
ان الله مع العشق
ان الله مع العشق
که لبهای تو من را صدا زند ...
...
قدیس دون ژوان !!

www.NewArteast.com

19 دی 1332 خيابان ايرانشهر، فيشرآباد، تهران

2008-09-25T08:08:00.008+03:30

این نامه و تغییرات آن در این سالها مرا به فکر واداشت .در حدود چیزی کمتر از شصت سال چقدر خوی عمومی ما تغییر کرده .حالا دهخدا را نمی دانم اگر بود چه می نوشت اما امروز یکی از بزرگان موجود هر چند جانبدارانه می تواندچنین دفاعیه ای داشته باشد ؟ این روزها که همه برای حتی بردن غلط اسمشان در یکی از بوغهای غرب کله قند رک زده ته دلشان آب می کنند و البته آزادی رسانه های داخل هم که خبرش تا مریخ رسیده واجانب آن دیار را شگفتانه کرده ...

19 دی 1332 خيابان ايرانشهر، فيشرآباد، تهران

آقای محترم- صدای آمريکا در نظر دارد برنامه ای از زندگانی دانشمندان و سخنوران ايرانی، در بخش فارسی صدای آمريکا از نيويورک پخش نمايد. اين اداره جنابعالی را نيز برای معرفی به شنوندگان ايرانی برگزيده است. در صورتی که موافقت فرماييد، ممکن است کتباً يا شفاهاً نظر خودتان را اطلاع فرماييد تا برای مصاحبه با شما ترتيب لازم اتخاذ گردد. ضمناً در نظر است که علاوه بر ذکر زندگانی و سوابق ادبی سرکار، قطعه ای نيز از جديدترين آثار منظوم يا منثور شما پخش گردد .بديهی است صدای آمريکا ترجيح می دهد که قطعه انتخابی سرکار، جديد و قبلاً در مطبوعات ايران درج نگرديده باشد. چنانچه خودتان نيز برای تهيه اين برنامه جالب، نظری داشته باشيد، از پيشنهاد سرکار حُسن استقبال به عمل خواهد آمد .

با تقديم احترامات فائقه

سی. ادوارد. ولز رئيس اداره اطلاعات سفارت کبرای آمريکا

جناب آقای سی. ادوارد. ولز، رئيس ادار ۀ اطلاعات سفارت کبرای آمريکانامه مورخه 19 ديماه 1332 جنابعالی رسيد، و از اينکه اين ناچيز را لايق شمرده ايد که در بخش فارسی صدای آمريکا از نيويورک، شرح حال مرا انتشار بدهيد متشکرم. شرح حال من و امثال مرا در جرايد ايران و راديوهای ايران و بعضی از دول خارجه، مکرر گفته اند. اگر به انگليسی اين کار می شد، تا حدٌی مفيد بود؛ برای اينکه ممالک متحده آمريکا، عدٌه ای از مردم ايران را بشناسند. ولی به فارسی، تکرار مکرٌرات خواهد بود، و به عقيده من نتيجه ندارد. و چون اجازه داده ايد که نظريات خود را در اين باره بگويم و اگر خوب بود حُسن استقبال خواهيد کرد، اين است که زحمت می دهم، بهتر اين است که اداره اطلاعات سفارت کبرای آمريکا به زبان انگليسی، اشخاصی را که لايق می داند معرفی کند. و بهتر از آن اين است که در صدای آمريکا به زبان انگليسی برای مردم ممالک متحده شرح داده شود که در آسيا مملکتی به اسم ايران هست که خانه های قراء و قصبات آنجا، در، و صندوق های آنها قفل ندارد، و در آن خانه ها و صندوق ها طلا و جواهرات هم هست، و هر صبح مردم قريه، از زن و مرد به صحرا می روند و مشغول زراعت می شوند، و هيچ وقت نشده است وقتی که به خانه برگردند، چيزی از اموال آنان به سرقت رفته باشد. يا يک شتردار ايرانی که دو شتر دارد و جای او معلوم نيست که در کدام قسمت مملکت است، به بازار ايران می آيد و در ازای «پنج دلار» دو بار زعفران يا ابريشم برای صد فرسخ راه حمل می کند و نصف کرايه را در مبداء و نصف ديگر آن را در مقصد دريافت می دارد، و هميشه اين نوع مال التجاره ها سالم به مقصد می رسد. و نيز دو تاجر ايرانی، صبح شفاهاً با يکديگر معامله می کنند و در حدود چند ميليون، و عصر خريدار که هنوز نه پول داده است و نه مبيع آن را گرفته است، چند صد هزار تومان ضرر می کند. معهذا هيچ وقت آن معامله را فسخ نمی کند و آن ضرر را متحمٌل می شود. اينهاست که از اين گوشه آسيا شما می توانيد به ملت خودتان اطلاعات بدهيد، تا آنها بدانند در اينجا به طوری که انگليسی ها ايران را معرٌفی کرده اند، يک مشت آدمخوار زندگی نمی کنند، و از طرف ديگر به فارسی، به عقيده من خوب است که در صدای آمريکا، طرز آزادی ممالک متحده آمريکا را در جنگ های استقلال، به ايرانيان بياموزيد و بگوييد که چگونه توانسته ايد از دست استعمار خلاص شويد؟ و تشويق کنيد که واشنگتن ها و فرانکلن ها در ايران، برای حفظ استقلال از همان طرق بروند. در خاتمه با تشکر از لطف شما احترامات خود را تقديم می دارد. علی اکبر دهخدا

یک /از مجموعه یگان ه

2008-09-21T07:07:00.001+03:30

... چيزي نگفتم ،سرباز بودم آخه ... انگار جرو جير كرده باشم لاي آجراي پر ملاط ...همه با خفه خونم حال مي كردن و با زنجمورم دل اي لِي ...

گفتم : گفت؟!
ساكت مونده بود . ساكت شدم ...فقير نبودم و غم نون نداشتم،عاشق نبودم و تنهايي آزارم مي داد.اما دوسِش داشتم ...اينجوري گذرون بهتر بود ...دوران ِدوران بود .
من،سرباز يگان ِ ه ...

گفت : گفتم !
خنديدم ...لال مرده بودم انگار ...صنار ِشَم گرونه آقا جون ،خنده كه محض سكوت نيس ! توام مال ِ يگاني؟ما دهگان صدگان كم آورديم ، شما صفرت پس و پيش ِ خيالم ...مي دوني كه توفير داره ؟!

گفتم : گفتم !؟
اما نشنيده گرفتي طرف باخ رف بيخ ِايوون ِ يه نره خر ِ دائم الجُنُب !حالا كلا داري بذا بالاتر ...
اشكم تو چشاش جُم جُمك بَلگ خزون دم گرفت و آسمون ريسمون ِ دل بي قراري سر داد . صبگا داشتيم بازم بايستي فضولات ِاين سرتِق قپه داره رو سرپا خالي مي كرديم .

گفت :گفت ؟
راس مي گي؟ مگه ديشب خوب نخوابيده بودي؛يا بالايي نم پس داد زا به را شدي؟ نه ...دلتنگم ..قربونم نيس دم بگيره اين زخم هم بياد ...
شعر مي خوند از اين سوخته هاش ...از اون زهرداراش!تو بميري مي زد قاعده يه كف گرگي گيجش مي شدي !
هه!! يگانتونم كه َتقِش در اومد نگاري بار ميذارن ؛همينه حور و غلمون سر كولتونو كيسه ميكشن گل بندازه ...
ـــ : آقا حكايتي نيس كه بي خود شلوغش مي كني !شبگا مي دوني چيه ؟ كَپه نداري بذاري بگو سه فوته جوره ! مي ذاريم واست درست ...

بيدار باش كه دادن بلند نشدي؛واسه يه خواب دلبريت پاش وايساديم... سِرتِق قُپه داره پا كلاغي مي داد ما پا چــِل كلاغي مي رفتيم ...پا مرغي مي داد ما پا غازي مي رفتيم ...لـِفتـِش داديم كه اون ته تـَش بوسه رو بگيري خلاص ...
نامردي نكرده بود همچي گذاشته بود بيخ گوشِت انگار دست ِيارت خورده باشه ...سرخيش به شرم مي زد تا خجالت ...

واسه مام بيس يك آوردن امشب پاس ِ مستراح داريم ...
يادمه همون وخ كه ازش گفته بودي احترامت واجب شده بود برام ...چشام با حرفات گرم مي شد ...
مي گفتن سرتِق قُپه داره از وقتي بو برده بود شبا مي سپُرد كاريت نداشته باشن ،صبام واسه يه چُرت ِ بيشتر اسمتو غسل سيبيل مي داد و كوچه علي چپ !

بزرگ شده بودي؛ واسه ما كه مي دون ِ آزادي بودي ،جيبتم كه همش يا خيس بود يا عطريِ الهام !
گفته بودي قشنگه،اما فكرشم نمي كردم با ديدن عكسش هم پات زار بزنم تا بيدار باش ... يادته؟! قبلش زير زبوني مي گفتي مرده بي اشك تو زرده ...

. . .

دژبان درازه رو چهار سال بعد تو تاكسي ديدم ...بدون واكسيل عين كودنا بود ...گف تو عمرش تنها جايي كه ُتخ نكرده بگرده ساك ِسرتِق قُپه داره بوده و جيب ِ سمتِ چپِ تو ...

گفتي : گفته بودي !

.

2008-09-14T19:28:00.000+04:30

ستاره سرخ شد وآسمان چنان سبز كه ياد نقاشان گم مي شد.گفتم : چرا اينطوري سفيدا رو مي چيني؟گفت : سفيدا خودشون اينطوري چيده ميشن!

=

2008-09-06T06:18:00.005+04:30

ترديد تا آنجا كه بدانيم آيا ديگري ملتهب است؟آيا اين وضعيت يك شخص مردد است؟دانستن چه معنايي مي دهد و اطمينان از اينكه مرد ملتهب است يا آن زن , راهگشاي كدام آگاهي است؟ نمي دانم شايد شرايط اينگونه بوده تا اين تصوير كيفيتي سينمايي تر ازعكس بودن پيدا كند يا توضيحي ترازادبيات ...

WWW.NewArteast.com

لالای لای تو

2008-09-06T04:03:00.004+04:30

ای های های ِ تو
لا لای ِ لای ِ تو
اِلهای من ، اسب سپید را به تو حرکت نمی دهد
اسب سیاه نیز
الهام . لام . میم
معیار زرّوسیم
لبهای تو را قلعه ای بلور
لبهای مرا ... اِلهای نور
یکی در میان برید
چشمان تیز من ، اسب سپید را به تو حرکت نمی دهد
اسب سیاه نیز
فیل سپید نیز
فیل سیاه نیز
رخ داده ایم ساده کف این پیاده رو
وَ مات ِ بازی نکردنیم
لا لای ِ لای ِ تو
در جای جای ِ تو
لا لای ِ لای ِ تو
لبهای تو را قلعه ای سکوت
لبهای مرا
فریاد سد سوار ، پر سرود
با بوسه ای
به تیر، تیر، تیر می کشند
اِلهای ِ های ِ تو
و میم دور مانده ی

تنهای نام من

Last picture Of lorel & hardi in 1989

2008-09-04T19:22:00.004+04:30

حالا دیگر ، خندیدن به حماقتها و چاق و لاغری این دو دلیلی بیشتر از تضاد دارد . زمان تنها شریکی است که در از دست رفتن همه چیز با ما شریک می شود .این عکس منتقد است و ادیبانه و تلخ... بیشتر به تفاوت این دو با محیط می پردازم چیزی که به حتم از خنده دورتراست و شکایت آبرومندانه ای را به من یاد می دهد

اردیبهشت بود

2008-09-04T19:16:00.009+04:30

اردیبهشت بود

گاهی برای زایش ِ چشمی خماروتر

بر هست ِ گردتر

آن ماه شاه زاده

دردانه ریزبه گنجشک ِ جبرئیل

در سکوت

که سلطنتی را به شانه داشت

بی رقیب

بی تخت

بی نصیب

گاهی که آی ِ ناز ِ میان ِنگاه

قد می کشید به گلدان یای کوزه ای ِ آخرین شراب

اردیبهشت بود

اگر بود

ماهی برای لب زدن آسوده از بهار

بی های ِ شور زدنهای قلب یار ...

اردیبهشت بود
گاهی برای زایش ِ چشمی خماروتر
بر هست ِ گردتر
آن ماه شاه زاده
دردانه ریزبه گنجشک ِ جبرئیل
در سکوت
که سلطنتی را به شانه داشت
بی رقیب
بی تخت
بی نصیب
گاهی که آی ِ ناز ِ میان ِنگاه
قد می کشید به گلدان یای کوزه ای ِ آخرین شراب
اردیبهشت بود
اگر بود
ماهی برای لب زدن آسوده از بهار
بی های ِ شور زدنهای قلب یار ...

We flew to crative power virginity

2008-09-04T04:52:00.004+04:30

بحث در مورد نوعي پريدن بود كه اوج مدام داشته باشد … من كار مي كردم و قدم مي زدم .محاسبه ي پروانه اي كه علاوه بر شكاف رو به جلو طوري خاصيت آيروديناميك توليد كند …. در نتيجه اصطكاك كمتر و ….پروانه ساز خنديد! كارفرما گفت : آقا معراج كه نمي خوايم بريم !؟ زوايا را كم كردم , مواد نامرغوب تر شد و آرك هر پره زاويه ي كمتري از مركز گرفت . همه گفتند چه عاقلانه …تسويه حساب و پاي كم حرف هميشگي … من با آبي زيباي خودم پرواز كردم به نيروي بكر خلاقه ! مهندس مهندس ها مرد و…برف سپيد تر از تن تمام زنان عضلات سخت كوه را ملايم نگاه داشت . براي{ رنج روورم } ضد يخ مي خرم…مي روم جايي كه قدم هايم نزده باشند . هنوز نسبت طول هر پروانه با شكل وموادش حل نشده ! شكل مي گيرم از سرما … مثل آب … مثل درختان…مثل خواب زمستاني, كه شكل مي دهد به طبيعت ِ اسپيرال … آهن به عاطفه ي من بيشتر مي سازد نا اين قلبهاي بسته اي كه مثل زباله داني ساعت معيني خالي مي شوند وساعتهاي نا معيني پر … چند زاويه ي آلفا و بتا بيشتر… راحتي كه متقابل به راس 90 درجه هوس 180 نمي كند ! با اين لوندي كوهها زير تور برف سرعت زياد …. سرعت كم هم حماقت است . مي ايستم تا شب از روشن كردن هيزم خيس گرمش شود . و تكيه مي زنم به لاستيك خيس تيوپ لس اش ….به خيالم باز به گرگي خيانت شده !! شب صدايش را دست به دست ستارگان مي چرخاند.

از مجموعه آقای میم / برادرترین برادر دنیا

2008-09-04T04:50:00.004+04:30

از همه جا هجوم آوردند،جاي دستهايشان چنگالهاي بزرگي بود كه مثل مارهاي روي دوش ضحاك حركت مي كرد و در هم مي پيچد .آنطرف تر عده اي نوزادي رادر حاليكه با سس وآبليمو خوب ماساژ مي دادند به هم تعارف كردند .چند زن ديگهاي بزرگي را به سمت او آوردند ، داخلش تا چشم كار مي كرد تاريكي بود ،صدايي كمك مي خواست و او را به اعماق تاريكي مي كشاند…كنار نورهاي اصلي مردي با گوسفند برياني تانگو مي رقصيد …اركستر مجلسي مي نواخت اما خواننده كه زبانش مثل كراوات تا روي شكمش بيرون افتاده بود زنبورهاي زيادي را مست كرده بود .گوسفند بريان چرخيد و دسته گل پرتاب شده را همان دختري گرفت كه از اول جشن مثل سايه دنبالش همه جا مي رفت . با لوندي خاصي به سمتش آمد اما چند قدم مانده به رسيدن اندام باريكش باد شد و بالا رفت و كمتر از چند پلك زدن در آسمان شب گم شد …زنها ديگ را عقب بردند وآقاي ميم از خواب پريد .
آشفته دنبال ليوان آب گشت اما يادش آمد قبل از خوابيدن آن را ريخته هنوز در حال نفس زدن بود چراغ را روشن كرد، بي دقت دست برد از كتابهاي كنارش يكي را برداشت و از جايي شروع به خواندن كرد .
ــ‌ : وقتي به لبخند طرف مقابل خيره اي سرعت حركت زمان را درك نمي كني حتي مقياس گذشت زمان از دست مي رود يا چنان تغيير مي كند كه تنها خيرگي هيولا وار نگاه تو باقي مي ماند …گاهي، البته شايد گاهي حركات ناموزون هم كار آمد به نظر مي رسند .مثلن يادم است مردي كه گردن كوتاهي داشت و بريده بريده مي خنديد حواس مرا به سوي خودش مي كشاند.اما من نمي دانستم كه اشتهاي فهميدن ساده لوحانه ترين احساسي است كه دارم چرا كه قيمت فهميدن تنها در به كار بستن معني مي شد نه انباشتن آن …
آخرين نامه / امضا دوست تو
برادر ترين برادر دنيا
آقاي ميم از اين نوشته ي بي سرو ته بعد از آن كابوس چيزي نفهميد ،روي جلد كتاب را نگاه كرد تا عنوان آن را بخواند اما در حالي كه تمام حروف را به خوبي مي شناخت وسالها با آنها سرو كار داشت نمي توانست عنوان يا نام نويسنده را بخواند اول احساس كرد چيدمان آنها غير متعارف است تك تك آنها را تشخيص مي داد اما وقتي دو تا از آنها كنار هم قرار مي گرفتند انگار كه دانايي آقاي ميم هم از بين رفته باشد تبديل به نوشته اي بيگانه مي شدند كه هيچ ازشان سر در نمي آورد .اين نفهميدن آنچنان او را تحت تاثير قرار داد كه ناخود آگاه به گريه افتاد و روي كاغذي كه از بين كتاب بيرون زده بود شروع به نوشتن كرد .
ــ : روح من شكاف عميقي برداشته ،… هيچ فكر نمي كردم لحظه تركيدن بغض ام ميان جمعي باشد كه فقط بي منطق شادي مي كنند .تا به حال به از دست دادن فكر نكرده بودم يا شايد هيچ وقت از دست دادن اينقدر برايم درد ناك نبوده…شيشه هاي رنگي بسياري جان مرا آزار مي داد و در آن لحظه من به آرامش تاريكي فكر مي كردم جايي كه صورتم بي هيچ ملاحظه اي گرم و مرطوب شود …
من … الــ
دوست آقاي ميم كاغذ را همانطور كه بود روي ميز گذاشت و او را بيدار كرد .
و در حالي كه كتاب را سر جايش مي گذاشت با اشاره به همراه او گفت : بهش برس صب تاحالا ده بار زلزله شده….ه

نمایش

2008-09-04T04:50:00.003+04:30

شروع خنده ي من كسي را مي كشد. بهتر است صادقانه بغض كنم. تازه سه شب گذشته هنوز بايد زبانمان يادت باشد ؛ نه ؟!

+

2008-09-04T04:49:00.002+04:30

غربت نسبتي عظيم تر از ابعاد انساني دارد . و هماره چنان شكوهمند برفراز تاريخ پرواز مي كند.

آزادی

2008-09-03T07:01:00.002+04:30

کدام پرنده از خویش ...
کدام قفس ازخویش ...
می گذرد آزادی
انگار برای بودن

نیازمند هردو است
وبرای نبودن